#فلسفه #علم #فلسفه_و_علم #اصل_علیت

✳️ بحثی درباره مسئله اصل علیت از دیدگاه فلسفه و علم (science)، قسمت اول:

... به وسیله استدلال محض، نمی‌توان درباره اصل علیت تصمیم قطعی گرفت. ... فلسفه خود یکی از شاخه‌های فعالیت بشری است، و علم شاخه دیگر این فعالیت است. هنگامی که فلسفه درباره مسئله‌ای عاجز شد، کاملا حق داریم که به جانب علم متوجه شویم و از او بپرسیم که آیا در این موضوع جواب رضایت‌بخشی دارد که به ما بدهد یا نه.
... ممکن است اعتراض شود که مسئله‌ای که فلسفه درباره حل آن عاجز مانده و مربوط به فلسفه هم بوده، امکان ندارد که در محیط خصوصی یک علم خاص راه حلی برای آن پیدا شود. آن چه این اعتراض را مشروع می‌سازد تکیه بر این اصل است که ... فلسفه مقدم بر هر علم است و اگر یکی از علوم خصوصی درصدد ورود در مسائل فلسفی برآید، بر خلاف سنت طبیعی فکر، رفتار شده است.
... به عقیده من ضعف این اعتراض در همین است که معترضان اشتراک مساعی موجود میان فلسفه و علوم خصوصی را فراموش کرده‌اند. باید این نکته را متذکر باشیم که نقطه عزیمت تمام تحقیقات و عملیات فکری که در این باره انجام می‌شود، برای فلسفه و برای علوم یکسان است. فیلسوف با نوع مخصوصی از فهم بشری کار نمی‌کند که مختص به خود او باشد. آن ساختمان فکری که او بنا می‌گذارد بر روی شالوده دیگر متکی نیست جز بر آزمایش‌های روزانه وی و معتقداتی که در طول مطالعات حرفه‌ای خویش پیدا کرده است.
... از لحاظی می‌توان گفت که فیلسوف در وضع عالی‌تری از عالم متخصص قرار گرفته است. زیرا این یکی مشاهدات و پژوهش‌های خویش را در دایره محدودتری از واقعیت‌ها که با یکدیگر ارتباط دارند محدود می‌کند... مرد فیلسوف در مورد کلیات نظر بهتری دارد، چه این قبیل امور توجه عالم متخصص را جلب نمی‌کند و ممکن است از نظر او محو شود.
... درباره مسائلی که فلسفه آنها را اساسی می‌شناسد و حل نهایی آنها تنها به فلسفه مربوط می‌شود، اگر فلسفه نتواند با استعمال روش‌های خاص خویش به جایی برسد و تصمیم مقتضی بگیرد، لازم است از لحاظ جنبه‌های خصوصی مسئله به علوم خاص توجه کند و ببیند که هر یک از آنها در این باره چه می‌گویند.
اگر جوابی که از این راه به دست می‌آید معین و نهایی باشد، باید به همان شکل که هست مورد استفاده قرار گیرد. ... اکتشافات علم حالت قطعی دارد و نباید آن ها را ندیده بگیرند.

🖋 برگرفته از کتاب《علم به کجا می‌رود》نوشته ماکس پلانک.

📌 ان‌شاءالله ادامه دارد...

⚛کانال تکامل فیزیکی
@physical_evolution