به جهان دیگری فرو میشوم. جهان نوشتار. احساس میکنم همیشه آدمی زیاده شفاهی بوده ام.اعتراف به اینکه درسگفتار و صوت از طنین خاموش کلمه برایم جذاب تر باشد، بعنوان یک دانشجوی فلسفه سخت بوده. اما حالا احساس میکنم متن مندانه تر شده ام.
چرا؟ امشب بحثی شفاهی پیش آمد. واقعا نه او میفهمید چه می گفت نه من. در گفتار و بحث شفاهی خودنگری فعالانه ی زیادی لازم است تا فرق ایده و استدلال و شهود را با تکانه و خشم و تمنای عزت نفس و به کرسی نشستن بفهمی و مشاهده کنی و در حالت غایی، از آن اجتناب کنی‌.
چرا غرب خود را میشناسد؟ چون کتبی و متن مند آغاز کرد. ایران مقابل یونان. چند اثر به پارسی باستان میشناسید؟ که نسل به نسل منتقل شده و ترجمه شده باشد؟ حال اما محاورات افلاطون، و از آن مهم‌تر نوشته های خشک درسی ارسطو. حتی پراکنده نویسی هم روزی منسجم میشود و میشود مابعدالطبیعه. میشود افلاطون و ارسطو بواسطه وجود متن میشوند گفت و‌ گویی دقیق و جریان ساز و حرکت دهنده به تاریخ زندگی. افلاطون در مسیحیت خوانده میشود چون نوشته شده بود. و افلاطون مسیحی میشود چون آگوستین نوشت. ارسطو چند قرن طی کرد تا به آکویناس رسید. طی شد چون مکتوب بود. چون بوئیتیوس و ‌ابن سینا و ابن رشد آنرا ترجمه کردند. باز مکتوب سازی کردند.
و در این اوج، ارسطوی نوشته شده در الهیات طبیعی، و طبیعیات سایه افکنده اش بر کل دوران اسکولاستیسک، ویران میشود. ۱۵۰۰، دقیقه ی رنسانس. چرا؟ چون مکتوب بود.
شاید از کم سوادی من است ولی ما ایرانی ها واقعا مکتوباتی این چنین صیرورت یافته و حرکت کرده بسوی عصر های جدید داریم؟ یادگار زریران با مکتوبات هلنی و هلنیستی قابل قیاس است؟
یک چیز هایی درباره سهروردی و حکمت خسروانی به گوشم خورده ولی فقط در همین حد. بلد نیستم اگر می‌دانید لطفا به من بیاموزانید درباره اش‌.
اما بنظر نمیرسد ما مکتوب بوده باشیم. مثلا آنسلم و گاونیلو اگر مکتوبی در کار نبود به مجادله ی احمق و در دفاع از احمق می انجامید؟
جایی از دکتر اردبیلی به گوشم خورده بود برای هگل، تاریخ، نوشتار است. اصالت در متن است‌.
اها ببینید معضلات ذهن شفاهی را؟ دیدید؟ الان این به گوش خورده را من از کجا پیدا کنم؟ نه ارجاعی، نه نقل قول به بند و‌ پاراگرافی. خب در همین حد می ماند و میشود در کافه فلسفه ها پز و افاده اش را داد. اینجا فوری مسئله از مسئله ای نظرورزانه می افتد. رنگ بوی این عقده را به خود میگیرد که آها ما از غرب جا ماندیم و من نوعی هگل در درهانم میچرخد و از شما بالاترم. خب؟ همه چیز در این خودارضایی ناشاد و گناه آلود تمام میشود. ولی اگر خوانده بودم‌ این عبارت را و در متن می جستمش، مرا به دنیای دیگری میبرد. نه تنها یک سرگرمی و تفنن فراتر از خودارضایی گناه آلود بود بلکه هم شعف کاری واقعی و اصیل را داشت مثل یک همخوابی پرشور و هم بحثی نوشتاری باز میکرد با نویسنده دیگری.
گذار از سقراط به افلاطون.
خلاصه الان نوشتن و خواندن از گفتن و‌ گوش دادن برایم لذیذ تر شد.
این را مدیونم به بحث بی سرو تهی که یکی از ادعا ها نتایج گزاف می گرفت و پر از تنش و دفاع از عزت نفس بود و دیگری ای که سعی دارد انسجام و تحلیلگری را حفظ کند و ابهام و نخوانده هایش یا تواضع گزاره های شفاهی اش را حفظ کند یا طرف ببرد توی باغ یا خودش برود توی باغ آن طرف مقابل که نهایتا شکست خورد و سردرد گرفتم. چیز هایی به ذهنم رسید ولی بعضی بحث ها نبرد است.
تقریبا اینطوری تمام شد
هاها ! حالا من ادله دارم یا تو؟ تو کره میگیری از تو بعید است. هوسرل خود را میکشت. و رتوریک بدون منطق جز نگر. در همچین حالتی نمیدانم و دانم که ندانم سخت می‌شود. خب طرف مکانیزم های تکانشی دفاع از عزت نفس پنهان شده در کلمات پرطمطراق فلسفه را در تو فعال میکند و حقیقتا مقاومت سخت است. سخت است کسی آنقدر به تو امنیت ندهد که بگویی من نمیدانم. اینجا را بلد نیستم. و تو هم اینجا را داری مغشوش و معوج میگویی به این دلیل و به این استناد.
در نوشتار سخن و دریافت خود با متن فیلسوف خلط نمیشود. دریافت خود در نظر من با ارزش تر است اما نباید در دهان فیلسوف چیزی گذاشت که نیست. در جستار شاید بشود. ولی در مقاله نه.
هدیه ی سردرد امشب و مغشوش کردن ذهنم،
میل به کتبی شدن است. اصلا من خیلی وقت است در یادداشت و شطحیات نویسی کتبی شده ام‌. می‌خواهم حالا جاهای دیگری هم کتبی شوم‌. طبعا کمی ساکت تر میشوم. اما ساکت در طنین کلمه. چه بخوانی اش چه بنویسی اش.
و براستی تمام آنچه به گوش جان و شفاها آموختم در دلم مانده. اما حرکت نمیداد تا وقتی نوشته نشد.

-----------‐---------‐-----------------------------
🏛لینک کانال: https://t.me/Philosophical_note


#پاره‌ها📮