♨️ چه کسی قواعد دریانوردی پس از جنگ را می‌نویسد؟ کشمکش شورای همکاری و ایران بر سر مدیریت هرمز

🔻 گزارش تحلیلی «خالد الجفیری» در وبگاه افکار، به واکاوی تعویق نشست صلاله میان عربستان و ایران و گذار مذاکرات تنگه هرمز از «ترتیبات اضطراری دوران جنگ» به «معماری حکمرانی بلندمدت» می‌پردازد. چالش اصلی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس دیگر صرفاً نحوه بازگشایی آبراهه نیست، بلکه ممانعت از تبدیل اهرم نظامی تهران به یک حق نهادی و مشروعیت دائمی برای وضع قواعد پساجنگ است. نویسنده ابعاد این نزاع حقوقی-استراتژیک را در سه محور کلیدی تبیین می‌کند:

🔻 ۱. تمایز راهبردی؛ بازگشایی هرمز مترادف با واگذاری حق حکمرانی نیست:
کنترل نظامی در دوران جنگ اهرم چانه‌زنی می‌سازد، اما به خودی خود حق حاکمیت در دوران صلح خلق نمی‌کند. پیش‌نویس توافق عمان و ایران (۲۵ اوت) شامل تشکیل کریدور موقت، پاک‌سازی مین‌ها و در نهایت مدیریت فنی ترافیک و خدمات امنیتی است. نگرانی اصلی ریاض و هم‌پیمانانش این است که ترتیبات مقطعی ناشی از انسداد تنگه، به یک سازوکار دائمی تبدیل شود که در آن عبور از آبراهه بین‌المللی منوط به مجوز، عوارض یا صلاحدید امنیتی ایران گردد.

🔻 ۲. تقسیم کار استراتژیک در میان پایتخت‌های شورای همکاری:
اختلاف‌نظر اعضای شورای همکاری خلیج فارس نشانه تفرقه نیست، بلکه می‌تواند به یک «تقسیم کار کارکردی» تبدیل شود:
🔹 عمان و قطر: مسقط نقش تسهیل‌کننده کانال گفتگو و مدیریت بحران را ایفا می‌کند، در حالی که دوحه پیونددهنده مذاکرات با اجماع منطقه‌ای و حقوق بین‌الملل است.
🔹 عربستان و بحرین: منامه با رد هرگونه باج‌دهی مرزها را تعیین می‌کند و ریاض با مشروط‌سازی مشروعیت توافق به اجماع جمعی، مانع از تحمیل ترتیبات دوجانبه تهران-مسقط به کل منطقه می‌شود.
🔹 امارات: با پیشبرد دکترین «صفرسازی وابستگی به هرمز» از طریق توسعه خطوط لوله و بنادر فجیره، ارزش اهرم ژئوپلیتیک تهدید هرمز را از نظر ساختاری فرسایش می‌دهد.

🔻 ۳. آزمون استقلال استراتژیک؛ ممانعت از دوجانبه‌سازی پرونده‌های جمعی:
اهرم ایران در گرو «توان انسداد فیزیکی» است، اما اهرم خلیج فارس در «اعطا یا سلب مشروعیت حقوقی و سیاسی» نهفته است. آزمون حیاتی پایتخت‌های عربی این است که مانع از راهبرد تهران برای خرد کردن مذاکرات به توافقات دوجانبه و منفرد شوند؛ نظمی پایدار خواهد بود که بر پایه برابری و منافع مشترک نوشته شود، نه اینکه توان تخریب نظامی به عنوان مبنای حق قانون‌گذاری پس از جنگ به رسمیت شناخته شود.

https://mecouncil.org/blog_posts/who-gets-to-write-the-gulfs-postwar-navigation-rules/

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies