🔻برگزاری مراسم رسمی روز ملی #عربستان در سفارت این کشور در تهران، با حضور مقامات بلندپایه ایرانی و دیپلمات‌های خارجی، علاوه بر بازتاب در رسانه‌های رسمی خلیج فارس، به یکی از موضوعات پربحث فضای مجازی عرب‌زبان تبدیل شد. تصاویر بریدن کیک روز ملی با شعار «عِزُّنا بطبعنا» و حضور محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور ایران، در کنار عبدالله بن سعود العنزی، سفیر عربستان، هزاران واکنش در شبکه اجتماعی ایکس (X) برانگیخت.
🔻اگرچه این مراسم در چارچوب روابط دیپلماتیک ازسرگرفته‌شده تهران و ریاض پس از توافق پکن ۲۰۲۳ پکن ارزیابی شده، اما بخش عمده واکنش‌ها ناشی از برگزاری آن در بحبوحه جنگ ایران و اوج تحولات یمن در روزهای اخیر بود.
📌سعودی‌ها؛ دو روایت از یک تصویر
🔻بیشترین حجم واکنش‌ها به کاربران سعودی اختصاص داشت؛ واکنش‌هایی که عمدتاً در دو نگاه حمایت از دیپلماسی و بدبینی نسبت به ایران جای می‌گرفتند.
🔻حامیان مراسم، آن را نمادی از «اقتدار دیپلماسی سعودی» توصیف کرده و معتقدند ریاض توانسته بدون عقب‌نشینی از منافع خود، حضور رسمی و فرهنگی‌اش را در قلب تهران تثبیت کند. یکی از کاربران نوشته:
«سياسة الاحتواء... رغم الحرب المشتعلة في المنطقة إلا أن الدبلوماسية لا تزال حاضرة.» «سیاست مهار؛ به‌رغم جنگ و بحران در منطقه، دیپلماسی همچنان زنده است».
🔻در مقابل، گروهی با تردید به این نزدیکی نگریسته و با اشاره به سابقه تنش‌های دو کشور، نسبت به اعتماد به تهران هشدار دادند. یکی از توییت‌های پرتعامل نوشته:
«الإيراني يضحك في وجهك ويطعنك من الخلف.» «ایرانی رو در رو لبخند، و از پشت خنجر می‌زند».
🔻در کنار این دو طیف، شماری از کاربران نیز تأکید کردند که برگزاری جشن ملی در سفارت یک رویه عادی دیپلماتیک است و نباید آن را به‌تنهایی نشانه تغییرات راهبردی دانست.
📌امارات؛ کنایه به تغییر لحن ریاض
🔻واکنش کاربران اماراتی عمدتاً رنگ و بوی طنز و مقایسه تاریخی داشت. بسیاری با یادآوری مواضع تند سال‌های گذشته علیه ایران، تصاویر جشن را دستمایه کنایه قرار دادند.
یکی از پست‌های پربازدید، با کنایه به اظهارات بن‌سلمان در سال 2017، نوشته:
«2017: سوف ننقل المعركة إلى طهران. 2026: سوف ننقل الكعكة إلى طهران» (سال 2017: جنگ را به تهران می‌کشانیم. سال 2026: کیک را به تهران می‌بریم»).
🔻این عبارت که بارها بازنشر شد، به نمادی از نقد تغییر گفتمان منطقه‌ای عربستان تبدیل شد؛ هرچند برخی کاربران اماراتی نیز یادآور شدند که حفظ روابط دیپلماتیک لزوماً به معنای هم‌پیمانی سیاسی نیست.
📌عمان؛ انتقاد از استاندارد دوگانه
🔻در میان سایر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، کاربران عمانی حضوری پررنگ‌تر داشتند. محور اصلی انتقاد آنان نه اصل برگزاری مراسم، بلکه برخورد متفاوت با روابط عمان و عربستان با ایران بود.
در یکی از توییت‌های بازنشرشده آمده:
«لو إنها عمان، كان قامت الدنيا.» «اگر این مراسم متعلق به عمان بود، دنیا را به هم می‌ریختند».
🔻کاربر دیگری نوشته:
«اگر این جشن روز ملی عمان در ایران بود، ده‌ها توییت از سعودی‌ها درباره تکفیر و خیانت منتشر می‌شد».
🔻این روایت، بیش از هر چیز بر اتهام «ریاکاری» و استاندارد دوگانه در قبال روابط کشورهای خلیج فارس با تهران استوار بود.
📌کویت، بحرین و قطر؛ حضور کم‌رنگ
🔻بررسی فضای مجازی عربی نشان می‌دهد کاربران کویتی، بحرینی و قطری نقش محدودی در این بحث داشتند؛ و اغلب، صرفاً تصاویر یا ویدئوهای مراسم را بازنشر کردند و موضع‌گیری صریح مثبت یا منفی در مقیاس گسترده نداشتند.
📌یمن؛ شدیدترین انتقادها با محور جنگ
🔻تندترین واکنش‌ها از سوی کاربران یمنی، به‌ویژه مخالفان انصارالله (عمدتا همسو با امارات)، منتشر شد. آنان تصاویر جشن را در تضاد مستقیم با واقعیت جنگ یمن و حمایت ایران از انصارالله دانستند.
🔻یکی از کاربران خطاب به عربستان نوشت:
«لما أنتم والإيرانيين حبايب، ليش فتنتوا بين الشعب اليمني؟» «اگر شما و ایرانی‌ها با هم دوستید، چرا میان مردم یمن فتنه ایجاد کردید؟».
🔻کاربر دیگری با اشاره به کشته‌شدگان جنگ، پرسید چگونه هم‌زمان می‌توان از تهدید ایران سخن گفت و در تهران جشن ملی برگزار کرد. این دست واکنش‌ها بیش از هر چیز بر «پارادوکس» میان دیپلماسی و میدان نبرد تأکید داشت.
🔻در نتیجه، آنچه بیش از خود مراسم مورد توجه قرار گرفت، شکاف عمیق در نگاه افکار عمومی عرب‌زبان به نحوه تعامل با ایران و آینده روابط تهران–ریاض بود؛ شکافی که همچنان در فضای مجازی عربی ادامه دارد.
🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies