♨️ نفتکش‌های شاتل در تنگه هرمز؛ سازوکار تطبیقی خلیج فارس در میانه جنگ و انتقال کشتی‌به‌کشتی

🔻 تحلیل تخصصی «نوآم ریدان»، پژوهشگر ارشد حوزه انرژی در اندیشکده واشینگتن، به بررسی پدیده نوظهور تجارت نفت با «نفتکش‌های شاتل» و انتقال کشتی‌به‌کشتی در دریای عمان می‌پردازد. ریدان با بررسی تردد ابرنفتکش‌های «Cospearl Lake» چین و «Mombasa B» امارات نشان می‌دهد که به دلیل خطرات نظامی و هزینه‌های سرسام‌آور عبور از تنگه هرمز، شبکه‌ای منعطف اما پرریسک شکل گرفته است تا نفت کشورهای منطقه بدون ورود مستقیم خریداران بین‌المللی به داخل خلیج فارس، در آب‌های آزاد فجیره بارگیری شود. ابعاد این دگرگونی در زنجیره لجستیک نفت در سه محور کلیدی تبیین شده است:

🔻 ۱. مدل عملیاتی شاتل؛ فجیره به عنوان هاب تخلیه و بارگیری:
بسیاری از مالکان و خریداران آسیایی ترجیح می‌دهند محموله‌های خود را از طریق انتقال کشتی‌به‌کشتی در خلیج عمان دریافت کنند. در این میان، شرکت‌های دولتی منطقه به‌ویژه شرکت کشتیرانی ادنوک امارات نقشی محوری یافته‌اند؛ این ناوگان با پذیرش ریسک و انجام ترددهای خاموش راداری، نفت خام امارات و نفت بصره عراق را از بنادر داخلی خلیج فارس به پشت تنگه هرمز منتقل کرده و به نفتکش‌های غول‌پیکر عازم مقاصد نهایی (مانند دالیان چین) تحویل می‌دهند.

🔻 ۲. واکنش متقابل تهران و لیست سیاه «اداره تنگه هرمز»:
این شبکه دورزدن بحران، از تیررس حملات نامتقارن ایران مصون نمانده است. نهاد نوظهور ایرانی «اداره تنگه هرمز خلیج فارس» (PGSA) پایش عملیات‌های کشتی به کشتی را تشدید کرده و تاکنون بیش از ۷۰ فروند شناور متخلف از ترتیبات امنیتی ایران را وارد لیست سیاه کرده است. هدف قرار گرفتن نفتکش مومباسا بی با موشک‌های کروز در ۱۳ ژوئیه و حمله ۹ سپتامبر به یک شناور ذخیره‌سازی در آب‌های عراق، نشان می‌دهد تهران اجازه نخواهد داد این شریان بدون هزینه برای کشورهای عربی فعال بماند.

🔻 ۳. کارآمدیِ شکننده؛ سوپاپ اطمینان در غیاب خطوط لوله:
با هدف قرار گرفتن خط لوله پترولاین سعودی و کاهش جریان نفت به ینبع، انتقال شاتلی به دریای عمان تنها آلترناتیو صادراتی خلیج فارس است که توانسته بارگیری کل منطقه را در سپتامبر به حدود ۸ میلیون بشکه در روز بازگرداند (از جمله جهش صادرات عراق به ۲.۶ میلیون بشکه). با این حال، ریدان تأکید می‌کند این ابتکار هرگز نمی‌تواند جایگزین حجم ۲۰ میلیون بشکه‌ای پیش از جنگ شود؛ به‌ویژه آنکه با ادامه محاصره دریایی بنادر ایران توسط آمریکا و افت صادرات تهران به زیر ۵۰۰ هزار بشکه، انگیزه سپاه برای انهدام این سوپاپ تنفسی روزبه‌روز افزایش می‌یابد.

https://www.seatrade-maritime.com/tankers/hormuz-shuttle-tankers-an-evolving-trend-amid-the-iran-war

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies