♨️هنجار جدید خلیج‌فارس:‎ بی‌ثباتی مدیریت‌شده و جنگ‌های مکرر؟

🔻جان سفاکیاناکیس، پژوهشگر اقتصاد و ژئوپلیتیک خاورمیانه، در تحلیلی به تاریخ ۳۰ اوت ۲۰۲۶ در تارنمای پژوهشگاه خلیج Gulf Research Center (GRC) مستقر در شهر جده عربستان، می‌گوید خلیج فارس وارد وضعیتی تازه شده که نه «صلح» محسوب می‌شود و نه «جنگ تمام‌عیار»، بلکه نوعی بی‌ثباتی مدیریت‌شده و جنگ‌های محدود و تکرارشونده است. نویسنده احتمال دور جدید حملات آمریکا به ایران در پاییز را حدود ۶۰٪ ارزیابی می‌کند؛ زیرا فضای مصالحه محدود شده، اما محدودیت‌های سیاسی و اقتصادی نیز جنگ گسترده را دشوارتر کرده‌اند.

🔻مهم‌ترین گلوگاه همچنان تنگه هرمز است. پیش از جنگ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از آن عبور می‌کرد، اما در اوج بحران جریان نفت - با کاهش ۹۰ درصدی - به حدود ۲ میلیون بشکه در روز رسید. با وجود این، بازارها خود را تطبیق داده‌اند و قیمت برنت در ۲۸ اوت به ۸۹٫۳۱ دلار رسید. هزینه حمل نفتکش‌ها نیز به‌شدت افزایش یافت؛ به‌طوری‌که نرخ عبور از هرمز در ژوئن به حدود ۴۷۰ هزار دلار در روز رسید.

🔻به باور نویسنده، منطقه از نظر اقتصادی و نظامی مقاوم‌تر شده، اما این مقاومت الزاماً به معنای صلح نیست. کشورهای خلیج فارس شرکای امنیتی خود را متنوع کرده‌اند؛ پاکستان در جنگ ۲۰۲۶ حدود ۸ هزار نیرو، ۱۶ هواپیما، دو اسکادران پهپادی و سامانه HQ-9 اعزام کرد. با این حال، مشکل اصلی کمبود تجهیزات نیست، بلکه نبود فرماندهی و معماری امنیتی یکپارچه است.

🔻چین نیز نقش «ضربه‌گیر اقتصادی» را دارد، نه ضامن امنیتی. صادرات فرآورده‌های نفتی چین در ژوئیه ۶.۷٪ افزایش یافت و صادرات گازوئیل نسبت به ژوئن ۸۸٪ رشد کرد. اقتصاد ایران نیز، به‌رغم دور زدن تحریم‌ها، همچنان به چند مسیر محدود وابسته است. چین در ۲۰۲۵ روزانه حدود ۱.۳۸ میلیون بشکه نفت از ایران خرید. سه کشور امارات، چین و ترکیه در مجموع نزدیک به ۷۳٪ واردات ایران را تأمین می‌کردند. بنابراین، تحریم‌ها بیش از آنکه ابزار «تسلیم» ایران باشند، ابزار فرسایش اقتصادی هستند.

🔻جمع‌بندی نویسنده این است که خطر اصلی، یک جنگ بزرگ واحد نیست، بلکه چرخه‌ای از حملات موشکی و پهپادی، فشار دریایی، آتش‌بس‌های موقت و بازگشت دوباره درگیری است. خلیج فارس ممکن است هم‌زمان مقاوم‌تر اما ناآرام‌تر شود؛ زیرا توانایی سازگاری با بحران، می‌تواند هزینه ادامه جنگ‌های تکرارشونده را کاهش دهد و در نهایت به «نهادینه‌شدن بی‌ثباتی» بیانجامد.
🔗 GRC

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies