♨️ پایان نظم آمریکایی در خاورمیانه؛ پیمان مکه سند زوال هژمونی واشینگتن است

🔻 یادداشت «استیون کوک»، پژوهشگر ارشد شورای روابط خارجی آمریکا (CFR)، به کالبدشکافی امضای «پیمان دفاع مشترک مکه» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان می‌پردازد. کوک استدلال می‌کند ارزش واقعی این توافق نه در تعهدات متقابل نظامی (مشابه ماده ۵ ناتو)، بلکه در اعلام رسمی «پایان نظم ۵۰ ساله تحت رهبری آمریکا در خاورمیانه» نهفته است؛ نظمی که از دهه ۱۹۷۰ ضامن جریان آزاد نفت و امنیت متحدان بود، اما اکنون جای خود را به معماری بومی قدرت‌های منطقه‌ای داده است. نویسنده ابعاد این گسل تاریخی و افول هژمونی کاخ سفید را در سه محور تبیین می‌کند:

🔻 ۱. آزمون زودهنگام و محدودیت‌های عملیاتی پیمان:
تنها ۴۸ ساعت پس از امضای پیمان، اصابت پرتابه‌های انصارالله به پالایشگاه آرامکو در جازان این توافق را به بوته آزمایش گذاشت. عدم فراخوان ریاض از ارتش‌های ترکیه و پاکستان نشان داد سعودی‌ها به خوبی می‌دانند این دو شریک اشتیاقی برای ورود به نبرد در شبه‌جزیره ندارند. با این وجود، اهمیت این سند در کارکرد نظامی‌اش نیست، بلکه در نمادین ساختن بی‌اعتمادی مطلق پادشاهی‌های خلیج فارس به چتر امنیتی واشینگتن پس از سال‌ها سیاست‌های متناقض آمریکا است.

🔻 ۲. فرسایش پنج‌دهه‌ای اعتبار استراتژیک آمریکا:
نظم پیشین که نقطه اوج آن در جنگ ۱۹۹۱ خلیج فارس تجلی یافت، در اثر اشغال ۲۰۰۳ عراق، انفعال در برابر بحران سوریه، عدم پاسخ به حملات ۲۰۱۹ آرامکو و به‌ویژه غیرقابل‌پیش‌بینی بودن رویکرد دونالد ترامپ—حرکت مکرر میان زور، تهدید و مذاکره بدون هشدار به شرکا—فروریخت. کشورهای منطقه احساس کردند هزینه‌های سنگین پاتک‌های ایران را می‌پردازند در حالی که آمریکا آن‌ها را در برابر تهرانی قدرتمندتر تنها رها کرده است.

🔻 ۳. دو قطبی نوین؛ تقابل «پیمان مکه» با «پیمان ابراهیم»:
خاورمیانه اکنون به دو بلوک رقیب تقسیم شده است: «محور متعهد به پیمان ابراهیم و سازوکار I2U2 (رژیم صهیونیستی، امارات، هند)» و «محور پیمان مکه (سعودی، ترکیه، پاکستان)». این شکاف حتی طرح کریدور IMEC را دگرگون ساخته است؛ ریاض و آنکارا پیشنهاد کرده‌اند شبکه ریلی به جای اتصال به بندر حیفا در رژیم صهیونیستی، از خاک اردن و سوریه مستقیماً وارد ترکیه شده و به اروپا برسد. کوک نتیجه می‌گیرد دورانی که واشینگتن ثقل پیونددهنده منطقه بود پایان یافته و پس از نیم قرن، دیگر نظمی به رهبری آمریکا در خاورمیانه وجود ندارد.

https://www.cfr.org/articles/the-u-s-led-middle-east-order-is-over-the-mecca-agreement-proves-it

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies