♨️ پیمان مکه؛ یک «اعتراف» به ناتوانی است، نه یک عامل بازدارنده!

🔻 تحلیل «میشال زهرا» در مدرن دیپلماسی، به شالوده‌شکنی «پیمان دفاع مشترک مکه» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان می‌پردازد. زهرا استدلال می‌کند این توافق بیش از آنکه یک ائتلاف سازمان‌یافته و بازدارنده نظامی باشد، یک «اعتراف علنی به ناکارآمدی چتر امنیتی قدرت‌های بزرگ» و یک طرح پشتیبان (Plan B) با متنی کاملاً مبهم است؛ بیانیه‌ای سیاسی با ادبیات مشابه اصل ۵ ناتو، اما بدون سازوکار اجرایی که هیچ‌یک از اعضا را الزاماً مجبور به ورود به جنگ در دفاع از دیگری نمی‌کند. نویسنده موانع ساختاری بازدارندگی این پیمان را در سه محور تبیین می‌کند:

🔻 ۱. ابهام در سازوکار اجرایی و معضل هم‌پوشانی با اصل ۵ ناتو برای ترکیه:
متن توافق تعریفی از تجاوز، سازوکار واکنش یا ساختار فرماندهی مشترک ارائه نداده و آن را در حد لفاظی‌های دیپلماتیک نگاه داشته است. چالش اصلی در موقعیت ترکیه نهفته است: اگر آنکارا در جریان تنش‌های خلیج فارس مورد حمله قرار گیرد، مشخص نیست ارتباط این پیمان با ماده ۵ ناتو و سلسله‌مراتب فرماندهی چگونه تعریف خواهد شد. عدم تمایل اعضای ناتو برای ورود به منازعات خلیج فارس، این هم‌پوشانی را به جای نقطه قوت به منشأ آشفتگی راهبردی تبدیل می‌کند.

🔻 ۲. همبستگی گزینشی پاکستان در برابر ایران:
سابقه اسلام‌آباد در اجرای توافق دوجانبه ۲۰۲۵ با ریاض نشان می‌دهد که پاکستان با وجود اعزام نیرو و جنگنده به عربستان، هرگز وارد درگیری مستقیم با ایران نشد و بخش عمده استقرارش پس از آتش‌بس صورت گرفت. ارزش واقعی این پیمان برای پاکستان نه تقابل با ایران، بلکه جذب کمک‌های مالی کلان خلیج فارس برای اقتصاد بحران‌زده‌اش و ایجاد اهرم موازنه در برابر هند است؛ بنابراین نمی‌توان انتظار اقدامی فراتر از همبستگی نمادین در بحران‌های واقعی داشت.

🔻 ۳. دکترین «موازنه محافظه‌کارانه» در ریاض:
حملات موشکی و پهپادی آسیب‌پذیری زیرساخت‌های سعودی را حتی زیر چتر آمریکا آشکار ساخت. توافق هسته‌ای غیرنظامی با واشینگتن (بدون پروتکل الحاقی) در کنار پیمان مکه (اتصال به ظرفیت نظامی-هسته‌ای پاکستان)، نشان‌دهنده استراتژی تنوع‌بخشی چندلایه ریاض است. عربستان در حال خروج از مدار آمریکا نیست، بلکه با حفظ پیوند با واشینگتن، گزینه‌های جایگزین خود را افزایش می‌دهد.

🔹ملاحظه: به بیان دیگر پرسش بسیاری از تحلیل‌گران این است که پیمان مکه چه چیزی برای کشورهای عضو می‌خواهد بیاورد که هم‌پیمانی و شراکت طولانی‌مدت با قدرت‌های بزرگی مانند آمریکا برای آنها نیاورد؟ آیا مشکل از طرف قرارداد و شراکت بوده است یا اینکه اساسا مدل تأمین امنیت برون‌زا جواب نمی‌دهد و به طور کلی امنیت خریدنی نیست؟

https://moderndiplomacy.eu/2026/08/09/the-mecca-pact-is-a-confession-not-a-deterrent/

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies