♨️ چالش دکترین نامتقارن تهران در آزمون پیمان مکه؛ ائتلاف سه‌گانه‌ی ریاض-آنکارا-اسلام‌آباد

🔻 تحلیل وبگاه المانیتور، به کالبدشکافی امضای «پیمان دفاعی سه‌جانبه‌ی مکه» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ۷ آگوست ۲۰۲۶ می‌پردازد. این پیمان که شامل «بند دفاع جمعی» (تلقی حمله به یک عضو به‌عنوان حمله به هر سه کشور) است، واکنشی به سرریز جنگ آمریکا-ایران، حملات مجدد انصارالله به شریان‌های نفتی و ابهام در تعهدات امنیتی واشینگتن محسوب می‌شود. این توافق اگرچه بلوکی صریحاً ضدایرانی خلق نمی‌کند، اما پارادوکس استراتژیک جدیدی برای تهران می‌آفریند: هرچه فشار نامتقارن ایران افزایش یابد، همسایگان انگیزه بیشتری برای بومی‌سازی امنیت دسته‌جمعی خواهند داشت. نویسنده ابعاد این شکاف دکترینال و بازتاب‌های آن در تهران را در سه محور تبیین می‌کند:

🔻 ۱. ترکیب استراتژیک ائتلاف و انگیزه ریاض برای تکثرگرایی:
امضای این پیمان توسط محمد بن سلمان (به نیابت/نمایندگی)، رجب طیب اردوغان و شهباز شریف، ترکیب کم‌نظیری از «قدرت اقتصادی و مالی خلیج فارس»، «ارتش و صنایع دفاعی ناتو (ترکیه)» و «تنها قدرت هسته‌ای جهان اسلام (پاکستان)» را کنار هم قرار داده است. برای ریاض، این پیمان نه تنها جایگزینی برای چتر امنیتی متزلزل آمریکا، بلکه ابزاری برای نوسازی توان دفاعی بومی است. با این حال، حضور فعال آنکارا و اسلام‌آباد در دیپلماسی میانجی‌گرانه، نشان می‌دهد این پیمان هم‌زمان ابزاری برای «بازدارندگی و جلوگیری از گسترش دامنه بحران» است.

🔻 ۲. دو قطبی تحلیلی در تهران؛ از هشدار اصلاح‌طلبان تا انکار دلواپسان:
امضای پیمان مکه مباحثات داغی را در داخل ایران برانگیخته است:

دیدگاه تحلیل‌گران اصلاح‌طلب (احمد زیدآبادی): زیدآبادی با اشاره به این پیمان تاکید کرد که امنیت عربستان اکنون به «خط قرمز دو همسایه شرقی و غربی ایران» بدل شده است. او هشدار داد که اگرچه آنکارا و اسلام‌آباد خواهان راهکار دیپلماتیک هستند، اما در صورت تهدید ثبات سعودی، آماده مداخله خواهند بود؛ امر که فضای مانور استراتژیک ایران را مضیق‌تر می‌سازد.

دیدگاه جریان اصول‌گرا (ابراهیم رضایی): نماینده مجلس ایران با بی‌اثردانستن این توافق نوشت: «سعودی‌ها بدانند توافق کاغذی با ترکیه و پاکستان برایشان امنیت نمی‌آورد، همان‌طور که سال‌ها دوشیده شدن توسط آمریکا نیاورد؛ سیاست‌هایتان را اصلاح کنید تا مجبور به گدایی امنیت نباشید.»

🔻 ۳. بازآرایی ساختار امنیت منطقه‌ای و دکترین آینده:
المانیتور نتیجه می‌گیرد که اصرار تهران (از طریق مسئولانی چون محمدباقر قالیباف) بر عدم اعطای امتیاز به واشینگتن و تهدید مجدد زیرساخت‌های انرژی، کشورهای منطقه را به سمت شبکه‌سازی‌های امنیتی هم‌پوشان سوق داده است. اگر ایران کماکان بر اهرم‌های اجباری نامتقارن متکی بماند، هم‌پیمانی‌های منطقه‌ای علیه خود را تعمیق خواهد بخشید؛ اما اگر به سمت دیپلماسی و تنش‌زدایی حرکت کند، می‌تواند از ظرفیت لوجستیک و دیپلماتیک پاکستان و ترکیه برای ساختاردهی به یک نظم پایدار پساجنگ بهره جوید.

https://www.al-monitor.com/originals/2026/08/how-saudi-turkey-pakistan-pact-puts-irans-regional-strategy-test

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies