♨️پیمان دفاعی سه‌جانبه عربستان، ترکیه و پاکستان در مکه

🔻عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امروز جمعه (۷ آگوست) در مکه «توافق‌نامه دفاع مشترک مکه» امضا کردند؛ توافقی که بر اساس آن، هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی می‌شود و هدف آن تقویت بازدارندگی جمعی، گسترش همکاری‌های دفاعی، امنیتی و نظامی، ارتقای آموزش، رزمایش‌های مشترک، انتقال فناوری، تبادل اطلاعات و تقویت امنیت و ثبات منطقه‌ای اعلام شده است.

🔻مقام‌های ترکیه تأکید کرده‌اند این پیمان ماهیتی کاملاً دفاعی دارد، متوجه هیچ کشور مشخصی نیست، برای پیوستن دیگر کشورهای منطقه باز است و جایگزین توافق‌های دوجانبه یا چندجانبه پیشین نخواهد شد، هرچند منابع مختلف می‌گویند نگرانی مشترک سه کشور از تشدید بحران‌های منطقه‌ای، حملات ایران و متحدانش به کشورهای خلیج فارس و نیز افزایش تنش‌ها با اسرائیل از عوامل اصلی شکل‌گیری این توافق بوده است.

🔻این توافق در دیدار محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، که همراه با فرمانده ارتش این کشور، عاصم منیر، به عربستان سفر کرده بود، نهایی شد. مذاکرات درباره این پیمان نزدیک به یک سال ادامه داشت، اما تشدید تحولات امنیتی منطقه روند نهایی شدن آن را سرعت بخشید. انتخاب مکه به‌عنوان محل امضای توافق نیز به آن اهمیت نمادین ویژه‌ای بخشیده و از نگاه ناظران، بیانگر تلاش سه کشور برای نمایش همبستگی و ایجاد چارچوبی جدید برای همکاری امنیتی جهان اسلام است.

🔻امضای این پیمان در شرایطی صورت می‌گیرد که تجاوز آمریکایی-صهیونی به ایران، منجر به حملاتی گسترده به کشورهای خلیج فارس و اختلال در انتقال انرژی شده و امنیت منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. همچنین جنگ‌های پی‌درپی خاورمیانه از زمان طوفان‌الاقصی ( ۷ اکتبر ۲۰۲۳)، حملات متقابل حماس و رژیم صهیونی، جنگ غزه، درگیری‌های لبنان، حملات به ایران و ناامنی در تنگه هرمز، نگرانی‌های امنیتی کشورهای منطقه را افزایش داده است.

🔻این توافق سه قدرت مهم منطقه‌ای را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد: ترکیه با دومین ارتش بزرگ ناتو و صنعت دفاعی رو به رشد، عربستان به‌عنوان بزرگ‌ترین قدرت عربی خلیج فارس و یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان، و پاکستان به‌عنوان تنها کشور مسلمان دارای سلاح هسته‌ای. با این حال، از نگاه برخی کارشناسان، این پیمان احتمالاً شامل مؤلفه هسته‌ای نخواهد بود، زیرا بازدارندگی هسته‌ای پاکستان همچنان بر تهدید هند متمرکز است.

🔻توافق جدید بر پایه همکاری‌های دیرینه نظامی سه کشور شکل گرفته است.‎ پاکستان دهه‌ها آموزش و پشتیبانی فنی نیروهای سعودی را بر عهده داشته، ترکیه و پاکستان در زمینه تبادل ناوهای جنگی و هواپیماهای آموزشی همکاری کرده‌اند و عربستان نیز در سال ۲۰۲۳ بزرگ‌ترین قرارداد صادراتی صنایع دفاعی ترکیه را با خرید پهپادهای ترک امضا کرد.‎ همچنین پاکستان از زمان آغاز جنگ اخیر، حدود ۸ هزار نیروی نظامی، جنگنده، پهپاد و سامانه‌های پدافند هوایی در عربستان مستقر کرده و همزمان در حال گسترش همکاری‌های امنیتی خود با دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس، از جمله کویت، است.‎

🔻تحلیلگران این توافق را دارای پیامدهای سیاسی و راهبردی مهمی می‌دانند و معتقدند در صورت تبدیل شدن به همکاری عملی، می‌تواند وزن دیپلماتیک و دفاعی سه کشور را افزایش داده و به شکل‌گیری معماری امنیتی منطقه‌ای مستقل‌تر کمک کند.‎ با این حال، جزئیات تعهدات عملی، سازوکار اجرای بند دفاع جمعی و نحوه واکنش نظامی در صورت حمله به یکی از اعضا هنوز منتشر نشده و ارزیابی تأثیر واقعی این پیمان به اعلام جزئیات بیشتر در آینده وابسته است.

#عربستان‎

🔹کانال مطالعات خلیج فارس

@PGulfStudies