♨️ توافق‌نامه هسته‌ای آمریکا و عربستان؛ موارد متغیر و موضوعات به تعویق افتاده

🔻 تحلیل «لودویکا کاستلی» و «نور عید» در پایگاه استیمسون، به کالبدشکافی ابعاد پنهان توافق همکاری هسته‌ای غیرنظامی (توافق ۱۲۳) میان واشینگتن و ریاض می‌پردازد. امضای این پیمان توسط کریس رایت و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، شالوده شراکت چند میلیارد دلاری سی‌ساله‌ای را بنا نهاد؛ هرچند ابراز نظرهای دونالد ترامپ درباره شرط‌گذاری عادی‌سازی با تل‌آویو و نفی غنی‌سازی بومی، ابهامات ناظران را در قبال پایداری حقوقی آن افزایش داده است. نویسندگان پیامدها و معضلات ساختاری این توافق را در سه محور تبیین می‌کنند:

🔻 یک: مدل «جعبه سیاه» و تعویق تصمیم‌گیری درباره غنی‌سازی:
طبق مفاد گزارش‌شده، این توافق موضوع غنی‌سازی را حل نکرده، بلکه آن را به نتایج یک مطالعه مشترک دو ساله موکول ساخته است. در صورت تأیید توجیه تجاری، غنی‌سازی تحت فرمول «جعبه سیاه» (Black Box) انجام می‌شود؛ بدین معنا که تاسیسات توسط آمریکایی‌ها احداث شده و عربستان بدون دسترسی به فناوری‌های حساس، صرفاً بهره‌برداری تجاری خواهد داشت. نویسندگان با مرور سابقه کنسرسیوم «یورودیف» در زمان شاه ایران و رخنه عبدالقدیر خان در «اورنکو»، یادآور می‌شوند که کارآمدی مدلی مانند جعبه سیاه نه به موانع تکنولوژیک، بلکه به ثبات بلندمدت نهادی و نظارت‌های صامت بستگی دارد.

🔻 دو: فروپاشی «استاندارد طلایی» و دوگانه آمریکا در قبال ایران:
عربستان از امضای «استاندارد طلایی» (مانند امارات در ۲۰۰۹ که غنی‌سازی بومی را کلاً نفی کرد) و اجرای پروتکل الحاقی امتناع کرده و صرفاً به توافق‌نامه پادمان جامع (CSA) و یک پادمان دوجانبه متکی است. تناقض اصلی در زمانی رخ می‌دهد که آمریکا هم‌زمان با کارزار نظامی علیه غنی‌سازی ایران، با زیرساخت‌های هسته‌ای سعودی موافقت می‌کند؛ بی‌آنکه ریاض نیازی به غنی‌سازی بومی داشته باشد، زیرا حتی در صورت غنی‌سازی در خاک سعودی، اورانیوم برای تبدیل به میله‌های سوخت کماکان باید به خارج ارسال شود.

🔻 سه: انگیزه تجاری واشینگتن و مخاطرات امنیت فیزیکی:
هدف واشینگتن تجدید حیات صنعت هسته‌ای آمریکا (از جمله شرکت وستینگهاوس) و مسدود کردن نفوذ چین و روسیه در بازار پر سود خلیج فارس است. با این حال، در محیط متلاطم پساجنگ ۲۰۲۶ که تاسیسات زاپروژیا، براکه امارات و سایت‌های ایران هدف قرار گرفته‌اند، چالش اصلی نه فقط پادمان‌ها، بلکه صیانت فیزیکی از تاسیسات هسته‌ای در زمان بحران‌های نظامی است؛ معضلی که نیازمند ایجاد اعتمادسازی بومی و پیمان‌های منطقه‌ای نظیر توافق ۱۹۸۸ هند و پاکستان است.

https://www.stimson.org/2026/what-the-us-saudi-nuclear-agreement-may-change-and-what-it-may-defer/

🔹کانال مطالعات خلیج فارس
@PGulfStudies