‍ ▪️ درباب نماد و نشانه (۲)
▪️ نویسنده گیلبرت دوراند



در این وضعیت تفاوت نشانه با نماد به تفاوت عرصه‌ها و ابعاد مورد اشارۀ آن دو بر می‌گردد. نشانه و نماد را اگر به طور کلی چیزهایی بدانیم که نشانگر چیزی جز خودشانند، آن که در دنیای مادی است و چیز دیگری را نشان می‌دهد، «نشانه» نامیده می‌شود و آن که از دنیای مادی شروع به حرکت می‌کند و به عالم متافیزیک می‌رسد، «نماد» است.

نماد؛ جزئی از همان چیزی است که نمایندگی‌اش می‌کند. همین کیفیت است که به نمادها امکان می‌دهد در میانۀ آگاهی و ناآگاهی پلی بزنند. نماد، محرکه‌های بیرون از دایرۀ آگاهی را آشکار می‌کند و به طبیعتِ آن‌ها می‌پیوندد. این ویژگی است که باعث میشود نماد بتواند بین آگاهی و ناآگاهی میانجی‌گری کند.

اما دربارۀ نشانه‌ها باید گفت آن‌ها از چیزی که نشانش می‌دهند، جدا هستند. علائم و نشانه‌هایی که راه‌ها را نشان می‌دهند، شاید ساده‌ترین مثال برای این موضوع باشند. علائمی که در طول راه، مثلاً مسیر شهر آدانا را نشان می‌دهند در واقع به ما می‌فهمانند که « این راه به آدانا منتهی می‌شود. » نشانه‌های مذکور نه راه‌اند و نه بخشی از راه. نشانه‌ها در کنار راه قرار دارند و راه بدون علائم و نشانه‌های مذکور نیز « راهی است که به آدانا منتهی می‌شود » همچنان که در این مثال مشاهده می‌شود نشانه از چیزی که نشان می‌دهد بطور کامل جداست. نشانه‌های راه، رایج‌ترین نوع «نشانه های قراردادی» (Conventional Signs) به شمار می‌روند.

نشانه‌هایی نیز هستند که نشانه‌های طبیعی (Natural Signs) خوانده می‌شوند. اینها مابین نشانه‌های قراردادی و نماد جای می‌گیرند. برای این نوع از نشانه‌ها دو مثال متداول ذکر می‌شود. یکی، رابطۀ آتش و دود، و دیگری رابطۀ باران و ابر. بین آتش و دود رابطه‌ای بسیار نزدیک‌تر از رابطۀ راه و علائم و نشانه‌های راه وجود دارد. وانگهی دلیل ایجاد دود واقعاً آتش است. با این حال دود و آتش شیء واحدی نیستند؛ دود چیزی دیگر و آتش چیزی دیگری است.

بعد از نشانه‌های قراردادی و طبیعی برای پرداختن به موضوع نماد می‌خواهیم مثالی ذکر کنیم: رابطۀ شعله با آتش. شعله نیز مانند دود نشانه‌ای از آتش است اما برخلاف دود بخشی از آتش محسوب می‌شود. یعنی ما اگر خواهان آتش باشیم در واقع خواهان شعله هم هستیم. در این وضعیت می‌توان شعله را نماد آتش دانست.

پس تفاوت‌های نشانه و نماد زیر سه عنوان اصلی قابل بیان است. بین نماد و آنچه نمایندگی می‌کند ارتباط تنگاتنگ و تفکیک ناپذیری وجود دارد، در حالی که در نشانه و مدلول آن چنین رابطه‌ای وجود ندارد. نمادها را انسان ایجاد نمی‌کند و نمی‌توان آن‌ها را به جای یکدیگر به کار برد، اما انسان‌ها هستند که نشانه‌ها را به وجود می‌آورند و می‌توانند آنها را - ولو در عالم نظر - به جای یکدیگر بگذارند. یک سر نماد در دنیای مادی و سر دیگرش در ماوراء طبیعت است، در حالی که هر دو سر نشانه با جهان مادی محدود است. پس از آن به بررسی دو اصطلاح دیگر یعنی تمثیل و استعاره می‌پردازیم که معمولاً با نماد اشتباه گرفته می‌شوند.



📚 « تصویرپردازی نمادین »
✍️ مترجم عایشه مرال


▫️ ¦ #Basics
🌀 ¦ @Perspective_7