▪️ ساختن نماها؛ روابط فضایی
▪️ اندازۀ نما (۲)


● نمای درشت (Close - Up)

تلویزیون استفاده از نمای درشت را بسیار رواج داده است. به منظور جبران کوچکی صفحۀ تلویزیون، نمای درشت برای نزدیک‌تر کردن ما به کنش به کار می‌رود. برای فصل‌های گفت وگو، نمای روی شانه به قاب‌بندی غالب تلویزیون تبدیل شده است. از سویی تهیه‌کنندگان منفعت‌طلب نماهای بسته‌تر را ترجیح می‌دهند، زیرا نورپردازی آنها ساده‌تر است، و علاوه بر کاستن از نماهای پوششی تقریباً به هر نمای دیگری قابل پیوندند. با ورود روزافزون کارگردانان تلویزیون به سینما ارجحیت نمای درشت به فیلم‌های بلند سینمایی نیز سرایت کرده است.

در سینما به دلیل اهمیت چشم‌ها از نمای درشت استفاده می‌شود. ژان لوک‌گدار یکبار گفت که طبیعی ترین برش، برش روی نگاه است. حالت‌های چشم با اثر تلقینیِ قوی خود، دلبستگی مفرط سینما را به اشارات، چشم، خیره شدن‌ها، اشک ریختن‌ها، نگاه‌های دزدکی، نگاه‌های تند و تمام آن گسترۀ زبانی که چشم‌ها در اختیار دارند، توضیح می‌دهد.

چشم‌ها گویاترین عضو چهرۀ انسان هستند. زیرا در سکوت آنچه را که زبان با کلمات و صداها بیان می‌کند منتقل می‌نمایند. نگاه ممکن است حاکی از مورد توجه بودن شیئی در بیرون قاب باشد، در حالیکه جهت قرار گرفتن شیء را نیز نشان می‌دهد. درست همانطور که فاصلۀ کانونی عدسی و زاویۀ دوربین بیننده را در رابطۀ معینی با موضوعات روی پرده قرار می‌دهد. مسیر نگاه به موضوعات نیز روابط فضایی صحنه را به خوبی آشکار می‌سازد. بینندگان خصوصاً به ناهماهنگی در راستای دید افرادی که در صحنه به یکدیگر نگاه می‌کنند حساس هستند.

در اغلب مواقع به راحتی می‌توانند اندکی عدم تطابق بین آن‌ها را تشخیص دهند. نمای درشت باعث می‌شود تا رابطۀ ما با شخصیت‌های فیلم بیشتر از حدی بشود که معمولاً با هر کسی به جز نزدیکترین دوستان یا بستگانمان داریم. گاهی ممکن است استفاده از قابلیت نمای درشت در سرکشی به درون افراد به افراط کشیده شود، و این نما با تحمیل میزانی از نزدیکی که تنها باید با کسب اجازه به آن دست یابیم، تجاوز به حریم خصوصی دیگران تلقی شود. برای همین نمای کلوزآپ، به نسبت ادعای هر متن، هر اثر، هر صحنه و هر برداشت، بسیار حائز اهمیت و ویژه است.

با این وجود، دوربین نیازی به مجوز ندارد. به خصوص وقتی که مجهز به عدسی تله فتوست. فیلم‌برداران برنامه‌های خبری تلویزیون با استفاده از نماهای بسیار درشت غالباً در زندگی خانواده‌های مصیبت دیده به تفحص می‌پردازند. اما ممکن است دیدن صحنه‌هایی که مردم معمولاً در زندگی روزمره از روی ادب از آنها روی بر می‌گردانند بیننده را ناراحت سازد.

در هر فرهنگی براساس فاصله‌های مجاز افراد در موقعیت‌های مختلف، رسوم خاصی دربارۀ حریم خصوصی و تماس جسمی و رفتار پسندیده وجود دارد. ممکن است فیلمساز برای ضبط این گونه فاصله‌های اجتماعی از دوربین به شکلی استفاده کند که هنگام تماشای آن‌ها احساس کنیم که در حریم شخصی خودمان روی می‌دهند. نمای درشت نه تنها می‌تواند نشان دهندۀ نزدیکی و محرمیت باشد.

بلکه می‌تواند این احساس را در ما به وجود آورد که به حریم خصوصی دیگران وارد شده‌ایم، یا در لحظات آسیب‌پذیریِ آنان شریک گشته‌ایم. انگار شخصیت روی پرده درون خود را بر ما گشوده است. عدسی دوربین به ما این امکان را می‌دهد با دست بردن در فضای صحنه تا حد زیادی احساس جدایی از/یا درگیری عاطفی با حوادث و موضوعات روی پرده را در بیننده تشدید کنیم.



🔗| (ادامه دارد...)
📚| کتاب « نمابه‌نما؛ از تصور تا تصویر»
✍️| نویسنده: استیون دی.کاتز



📚| #Cinematicterms
🌀| @Perspective_7