‍ ▪️ «مصاحبه محمد ابراهيمیان با محمدرضا شجریان » (۲)
➖ روزنامه اطلاعات، ۸ فروردین ماه ۱۳۵۷


شجریان:
- [...] «حسینی» را که خیلی نزدیک به "نهفت" است و با یک اختلاف كم و در همان پرده «نهفت» - اجرا می‌شود، اجرا كنم، بعلت وقوع وقایعی قبل از اجرای برنامه که مرا عصبانی کرده بود، بجای گرفتن پرده «حسینی» بی‌اختيار «عراق» را شروع کردم که قبل از اجرای گوشه نهفت، قبلا آن‌را خوانده بودم. لطفی، هم که تار می‌نواخت به یکباره متوجه اشتباه من‌ شد که چگونه من بجای «حسینی»، «عراق» را گرفتم، من بلادرنگ در اولین ثانیه های شروع «عراق» فکر کردم که چگونه می‌توانم خودم را دوباره به «حسینی» برگردانم، شاید در یکصدم ثانيه به فكرم رسید که با ادامه تحریر و فرود به «رهاب» و کشاندن «رهاب» به «شور» می‌توانم با پرده «شور» به «حسینی» برسم، تمام این فعل و انفعالات تنها در يك تحرير بوقوع پیوست که براستی اصلا تصورش را نمی‌کردم. اشتباه من آنچنان غیر منتظره بود که به یکباره قلبم فرو ریخت اما به هر تقدير گلیم خودم را از آب بیرون کشیدم. لطفی هم، از سرعت انتقال من تعجب کرد اگر حمل بر خودستایی نکنید، تصور نمی‌کنم خواننده دیگری در چنین شرایطی بتواند خودش را نجات بدهد. اگر از من بپرسید که شاهکار زندگی هنری من کدام است؟ به شما می‌گویم: شاهكار من همان شب در حافظیه بود که با یک تحریر از عراق به حسینی برگشتم. این درواقع برای من یک آزمایش نیز بود که از آن سربلند به در آمدم و این به دست نمی‌آید مگر با تمرین‌های مداومی که من دارم و پیوندی که بین گوشه‌ها هست و در ذهن من محفوظند.


ابراهیمیان:
- شجریان پیوسته کوشیده است مشکل‌ترین دستگاه‌های موسیقی ایرانی را عرضه کند نمونه‌اش «راست پنجگاه» در جشن هنر نهم و «نوا». در همین جشن هنر پیش، این شیوه را می‌شود نوعی عرض‌اندام نام گذاشت ؟


شجریان:
- نه، عرض‌اندام که نه... این دستگاه‌ها را مردم کمتر شنیده‌اند و من می‌خواهم که بشنوند، اگر شما میهمان عزیزی را دعوت کنید. کوشید بهترین غذاها را تدارک ببینید و یا در نوع پخت و پز ابتکاری بخرج بدهید. این مثل را از آن‌رو می‌آورم که تا حدودی آشپزی را هم می‌دانم، من زمانی‌که راست پنجگاه را بدانم دلم می‌خواهد شنوندگان عزيز من این دستگاه را بشنوند، شنوندگانی که برای من فوق‌العاده عزيز هستند و در ضمن اگر از عهده این دستگاه‌ها بربیایم احساس سرافرازی می‌کنم. در جشن هنر هم که راست پنجگاه را اجرا کردم، چهار سال از فراگیری این دستگاه را پشت سر گذاشته بودم و طی آن چهار سال پیوسته به راست پنجگاه می‌اندیشیدم و پیاپی تمرین می‌کردم تا به مرحله پختگی برسم، اما شهامت اجرایش را آسان یافتم.


ابراهیمیان:
- تا آنجا که می‌دانم شجریان شاگردانی را هم تربیت می‌کند، ما به شجریان‌ها در زمینه موسیقی ایرانی نیازمندیم. از بین این طلبه‌ها و عاشقان موسیقی، آیا شجریان‌هایی خواهیم دید؟


شجریان:
- امیدوار هستم که «خودشان» بشوند، چون خلقت یک هنرمند از روز اول بگونه‌ایست که با شخصیت دیگر فرق می‌کند، ساختمان بدن، سوابق زندگی، زندگی، خانواده، محیط و موقعیت‌ها ، محروميت‌ها، همه عواملی سازنده یک هنرمند هستند، همه اینها یک انسان را می‌سازد و هیچگاه اتفاق نمی‌افتد که دو نفر در تمام مراحل زندگی همسان بوده باشند. خود به خود در هنرشان هم اختلافاتی وجود خواهد داشت، حالا این اختلاف تا چه اندازه است قابل پیش‌بینی نیست اما من میکوشم تمام گرفته‌های خودم را به آن‌ها بیاموزم. عیب کارشان را بگویم تا هنرشان به تکامل برسد، باقی با خودشان است.


ابراهیمیان:
- شجریان حتما خوانندگان مورد علاقه‌ای هم دارد که صدای‌شان را گوش کند ؟


شجریان:
- بله هستند... بنان، فاخته‌ای، تاج اصفهانی، ادیب خوانساری، قمر - ظلی، طاهرزاده و اقبال‌السلطان - خوانندگان مورد علاقه من هستند که پیوسته صداهایشان را گوش می‌کنم.


ابراهیمیان:
- می‌شود استاد شجریان از بچه‌هایش سخن بگوید؟


شجریان:
- راحله چهارده ساله است، افسانه دوازده سال دارد و مژگان هشت سال. همایون که دو سال و نیمه است گوش فوق‌العاده حساسی به موسیقی دارد و بسیار هم جدی است. وقتی یک نوار خوب موسیقی پخش می‌شود، همایون بلافاصله بازی را ترک می‌کند، در گوشه‌ای می‌نشیند و گوش می‌دهد، زمانی که یکسال و نیم بیشتر نداشت و صدای مرا تشخیص می‌داد. دخترها در نقاشی، باله ژیمناستیک و موسقی استعداد دارند و من بعنوان يك پدر جدا از کار موسیقی خودم، می‌کوشم استعداد بچه‌ها خوب تربیت بشود‌. خب، این وظیفه که البته با اشتیاق صورت می‌پذیرد به گرفتاری‌های موسیقی من بازی را اضافه می‌کند که من همه این گرفتاری‌ها را به شدت دوست می‌دارم.


▪️ مصاحبه‌ای با محمدرضا شجریان
▪︎ روزنامه اطلاعات: شماره ۱۵۵۷۰


🎤| #Interview
👤| #About_Music
🌀| @Perspective_7