‍ ‍ | زیبایی‌شناسی عدسی‌ها لنزها (۲)
| زیبایی‌شناسی عدسی واید-انگل متقارن



● عدسی‌های وایدانگل متقارن


عدسی‌های واید-انگل متقارن، به دو گروه تقسیم می‌شوند. در هر دو گروه دو بخشی که به طور متقارن در دو سوی دیافراگم قرار گرفته‌اند غیر از تفاوت‌های جزئی که برای تصحیح خطای کوما لازم می‌آید تقریباً شبیه یکدیگرند.

عملکرد کلی هر دو بخش، مثبت است (یعنی در عناصر و اجزای هر بخش مجموعاً يك عدسی محدب به وجود می‌آورند).

اختلاف بین دو گروه عدسی واید-انگل متقارن مربوط به بیرونی‌ترین جزء (چه در جلو و چه در عقب) آنهاست. در گروه اول اجزای بیرونی مثبت و در گروه دوم منفی است. در عکس زیر شش نمونه از عدسی‌های واید-انگل و متقارن گروه اول نشان داده شده است. شکل زیر، الف متعلق به نخستین و ساده‌ترین نوع این گروه است.

این عدسی دارای خطای کرویت به خصوص خطای کرویت مایل است. حداکثر گشودگی دهانه‌ی دیافراگم در این عدسی ممکن است ۳ر۶/f یا ۷ر۷/f باشد، ولی این دهانه صرفاً برای ترکیب‌بندی قاب تصویر و تنظیم فاصله (کانونی کردن تصویر) به کار می‌رود. هنگام ثبت تصویر باید از دهانه نسبی ۱۶/f يا حتى كوچك‌تر استفاده کرد. در غیر این صورت خطاها به ویژه خطاهای خارج از محور امکان بروز پیدا می‌کنند.

شکل زیر متعلق به عدسی دیگری است از گروه اول با قدرت یا سرعت (حداکثر گشودگی دهانه دیافراگم) بیشتر، در این نوع عدسی نیز می‌توان برای کانونی‌کردن تصویر دهانه دیافراگم بازتری را به کار برد. نوع تکامل یافته‌تر این نوع عدسی در شکل نشان داده شده‌است. همان طور که در شکل زیر دیده می‌شود عناصر به هم چسبیده اجزای این عدسی، تغییر داده شده‌اند. این عدسی با دهانه نسبی ۸رf/۶ میدانی برابری ۸۵ درجه را تحت پوشش قرار می‌دهد. در مجموع، سرعت کم، ضعف عمده این عدسی‌ها محسوب می‌شود.


● زیبایی‌شناسی عدسی کوتاه


عدسی‌های کوتاه یا واید‌-انگل به دلیل داشتن زاویه دید باز از یك فضای محدود تصویر وسیعی ایجاد می‌کنند و اشیای موجود در آن فضا به علت وسعت صحنه کوچك‌تر و دورتر به نظر می‌رسند.

وسعت زاویه دید و کم بودن فاصله با حداقل وضوح، به عدسی‌های کوتاه امکان می‌دهد که به موضوع کاملا نزديك شوند و با برهم زدن تناسب واقعی، اندازه‌های جسم، پرسپکتیو شدیدی ارائه دهند. مثلا در اثر نزديك شدن به بازیگر فیلم با بزرگ کردن بینی و کوچک کردن گوش‌ها، تناسب طبیعی چهره او را بر هم می‌زنند.

این تغییر شکل می‌تواند با تأثیرات دراماتيك خود متناسب با محتوای داستان و پرداخت فیلم حالتی خنده‌آور یا ترسناك به چهره بازیگر بدهد و یا در القای برهم ریختگی روحی قهرمان فیلم مؤثر واقع شود.

هنگامی که برای تحقیر قهرمان فیلم یا اعتبار و عظمت بخشیدن به وی دوربین را نسبت به نقطه دید معمولی به ترتیب بالاتر و پایین‌تر قرار می‌دهیم، عدسی کوتاه به تشدید تأثیرات فوق بسيار كمك خواهد كرد. عدسی کوتاه، حرکت افقی دوربین با موضوع را آهسته‌تر و حرکت عمقی (موضوع به طرف دوربین یا دوربین به طرف آن) را سریع‌تر می‌کند و با برهم زدن ریتم طبیعی حركت، اثرات دراماتيك خاصی به وجود می‌آورد.

هنگام فیلمبرداری روی دست برای به حداقل رساندن لرزش و تکان تصویر بهتر است از عدسی کوتاه استفاده شود. عمق میدان زیاد این عدسی‌ها فیلمبردار را از کانونی کردن مستمر تصویر ضمن حرکت، آزاد می‌سازد.
در حرکت دوربین به جلو یا به عقب استفاده از عدسی کوتاه به چند دلیل منطقی‌تر است:

اولاً؛ تکان‌های كوچك و تغییر جزئی ریتم حرکت به صورتی که قابل درک باشد به منتقل نخواهد شد. ثانیاً؛ اگر هدف از حرکت دوربین القای احساس حرکت و نمایش تغییر پرسپکتیو باشد، نتیجه بهتری به دست خواهد آمد. ثالثاً؛ به دلیل گستردگی تصویر عمق میدان، به تغییر وضوح و کانونی کردن مستمر تصویر نیاز نخواهد بود. خطوط مستقیم کناره‌های تصویر در عدسی‌های کوتاه به ویژه اگر عدسی در برابر خطای تغییر شکل به وجه مطلوب تصحیح نشده باشد به شکل منحنی در می‌آید.

همین امر هنگام حرکت دوربین، موجب بروز يک نوع اغتشاش و حرکت درونی در تصویر می‌شود و زمانی شدت می‌گیرد که اشیا کاملا به دوربین نزدیک باشند. این ایراد عدسی‌های واید‌-انگل، گاهی خود به عنوان یک وسیلهٔ بیانی و نمایشی به کار گرفته می‌شود.




🔗 (ادامه دارد...)
📚 « عدسی در عکاسی و فیلمبرداری »
✍️ نویسنده: حسین جعفریان


📚| #Cinematicterms
🌀| @Perspective_7