#علمی_تخیلی #خبر #گاردنر_دوزوآ

گاردنِر دوُزوآ (Gardner Dozois)، نویسنده و تدوینگرِ مشهورِ ادبیاتِ علمی‌تخیلی، ششم خرداد امسال (27 مه) درگذشت. دوزوآ تقریباً تمامِ شهرتش را مدیونِ آثارِ تدوینی‌اش بود. در دورانِ کاریِ پنجاه‌ساله‌اش ده‌ها مجموعه‌ی داستان‌کوتاه در ژانرِ فانتزی و علمی‌تخیلی گردآوری کرد و صدها مقاله و نقد و مرورِ کتاب نوشت و در شکل‌دهی به کلیتِ ژانرِ علمی‌تخیلی و فانتزی و سلیقه‌ی خوانندگان نقشِ بی‌بدیلی داشت.

دوزوآ در 31 تیر 1326 / 23 ژوئیه‌ی 1947 در شهرِ سِیلِم ماساچوست به دنیا آمد. بعدها اعتراف کرد به دلیلِ گریز از فضای زندگی در شهرِ کوچکِ زادگاهش به دنیای ع.ت.ف پناه آورده بوده. در جوانی به نیویورک مهاجرت کرد و مدتی شغلش خبرنگاری برای ارتش بود. اما در سالِ 1345/1966 نویسنده‌ی کبیرِ علمی‌تخیلی، فردریک پُل (Frederik Pohl)، یکی از داستان‌های او را برای انتشار در نشریه‌ی اگر یا ایف (If) پذیرفت و مسیرِ زندگی‌اش دگرگون شد.

گاردنر دوزوآ از بنیانگذارانِ مشهورترین گلچینِ تاریخِ ادبیاتِ علمی‌تخیلی، یعنی بهترین علمی‌تخیلی‌های سال (The Year’s Best Science Fiction) بود که از سال 1363/1984 تا به امسال منتشر شده است. از همان سال 63/84 تا 1383/2004 هم سردبیرِ نشریه‌ی علمی‌تخیلیِ آسیموف (Asimov's Science Fiction) بود و سال‌ها مسئولِ تدوینِ کتابِ بهترین داستان‌های سالانه‌ی این نشریه.

در تأثیر و اهمیتِ تدوین‌های دوزوآ همین بس که گلچین‌هایش چهل بار نامزدِ جایزه‌ی هوگو و چهل بار نامزدِ جایزه‌ی نِبیولا و سی بار نامزدِ جایزه‌ی لوکوس شد (این سه جایزه بزرگ‌ترین جوایزِ ع.ت.فِ جهان هستند). در سالِ 1390/2011، نامِ او به فهرستِ پرافتخارِ «تالارِ مشاهیرِ علمی‌تخیلی» (Science Fiction Hall of Fame) راه یافت.

فهرستِ جامعِ کتاب‌ها و داستان‌ها و مقالاتِ او را در این نشانی می‌توانید ببینید: http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?198.

متأسفانه دوزوآ را در ایران جز اهلِ فن نمی‌شناسند. تا جایی که می‌دانم هیچ داستانی از او به فارسی ترجمه نشده؛ حتا دو داستانِ کوتاهش که در سال‌های 1362/1983 و 1363/1984 برنده‌ی جایزه‌ی نبیولا شد: به ترتیب، «صلح‌آفرین» و «فرزندِ صبح» (“The Peacemaker” & “Morning Child”). از گلچین‌های او هم تا جایی که خبر دارم تنها یکی از مجموعه‌هایش را پارسال ناشری قصدِ ترجمه کرد (گلچینِ زنانِ خطرناک (Dangerous Women) با همکاریِ جورج ر. ر. مارتینِ کبیر). در انتشاراتِ فقیدِ کاروان هم ما از یکی از مجموعه‌گلچین‌های او، به نامِ مجموعه‌ی گلچین‌های انتشاراتِ اِیس (Ace anthology series)، داستان‌هایی را در نشریه‌ی جشنِ کتاب انتخاب و منتشر می‌کردیم (طبعاً بعد از توقیفِ جشن کتاب و تعطیل‌کردنِ کاروان، انتشارِ این داستان‌ها هم نیمه‌کاره ماند).

@PersianSFF