(تقریباً) #فانتزی #متون_قدیم_فارسی

اول از همه: شرمنده که مدتی نبودم. تا نمایشگاهِ کتاب بیش‌تر فعال می‌شوم. پیشنهادهایی می‌دهم که چه کتاب‌هایی بخریم (علمی‌تخیلی و فانتزی و غیره). به‌علاوه، خبر می‌دهم که کدام کتاب‌های خودم به نمایشگاه می‌رسد. اما...

امروز فیسبوک یادآوریِ جالبی کرد. گویا شش سال پیش، مشغولِ سر و کله زدن با کتابی خطی بودم تألیفِ اواسطِ قرنِ هشتمِ هجری و کتابتِ اواخرِ قرنِ دهمِ هجری. کتابِ جغرافیایی بود و چند تکه از نوشته‌هایش را در فیسبوک گذاشته بودم. متأسفانه متأسفانه متأسفانه اسمش یادم نمی‌آید. حالا چرا این‌قدر تأسف و دریغ؟ چون یادم هست این کتاب از اولین کتاب‌هایی بود که در آن به عینک اشاره شده بود و از آن جالب‌تر اشاره‌ای داشت به احتمالِ وجودِ خشکی‌های دیگر بر زمین، به‌جز بَرّ قدیم. انگار نویسنده مثلاً وجودِ امریکا و استرالیا را حدس زده باشد! باید به یادداشت‌هایم مراجعه کنم تا اسمِ این دست‌نوشته‌ی جالب را پیدا کنم.

توصیفی که نویسنده به دست می‌دهد آمیزه‌ای است از نیمکره‌ی جنوبی و نیمکره‌ی غربی. خودتان بخوانید.

«حکما گویند که چون دایره‌ی معدّل‌النهار با دایره‌ی منطقة‌البروج، که آن دو دایره‌ی عظیمه‌اند از فلکِ اطلس و فلکِ ثوابت، مقدارِ بیست‌وپنج درجه و نیم از هم‌دیگر تجاوز کرده‌اند، و از این است که بعضی از زمین سر از دریای محیط برآورده و مکشوف گشته؛ و می‌باید که ربعی دیگر مقابلِ این ربع که عروضِ آفاقِ آن جنوبی بُوَد مشکوف باشد که اگر در دایره بکشند که هر یک مرکزی بود و به دو نقطه‌ی مقابل تقاطع کند، البته میل از طرفین واقع گردد و چون ربعِ مسکون به‌سببِ میلِ فلک‌البروج است از دایره‌ی معدل‌النهار، [پس] ربعی دیگر مسکون باشد و عالمی دیگر باشد و چون ما را روز باشد ایشان را شب بُوَد و برعکس، چون ما را بهار باشد ایشان را خَریف [پاییز] بود و برعکس، و مغربِ ما مشرقِ ایشان باشد و برعکس. می‌گویند که وقتی [روزگاری] پادشاهِ [کشورِ] مغرب پس از آن‌که جزایر خالدات [= جزایر قناری] گرفت، به خاطر او باعث گشت [= به ذهنش رسید] که: "می‌خواهم که بدانم که ماورای این دریا چیست". چندی را نصب کرد که بر کشتی نشینند و برانند تا به کجا می‌رسند و چه می‌بینند. چون چند روز برفتند کشتیی دیگر دیدند که از آن طرف می‌آید. نزدیکِ [به نزدِ] هم‌دیگر راندند و سؤال از یک‌دیگر کردند و هیچ لغتِ طرفین نمی‌دانستند. به قرینه و اشاره قصه معلوم کردند و مطلوبِ هر دو یکی بود. پس اگر این راست است معلوم می‌کند که ربعِ دیگر از کره‌ی زمین مقابلِ این ربع مسکون است.»

@PersianSFF