جنجال در جوایزِ هوگوِ امسال
بخش اول:

هوگو احتمالاً معتبرترین یا حداقل پرسروصداترین جایزه‌ی علمی‌تخیلی و فانتزیِ جهان است. امسال به خاطر همه‌گیریِ کرونا به شکل ویدیویی برگزار شد و مجری/میزبانِ برنامه‌اش هم جورج آر آر مارتین بود. اما حرف‌های مارتین طوری بود که خیلی‌ها متهمش کردند به نژادپرستی و سکسیسم و ترنس‌هراسی و طرفداری از فاشیست‌ها و غیره و غیره.

چرا؟ ماجرا از این قرار است: یکی از جوایزی که همیشه همراه با هوگو داده می‌شود (اما جزو جوایز هوگو نیست)، جایزه‌ای «بود» به اسم «جایزه‌ی جان دبلیو کمبل برای بهترین نویسنده‌ی نوظهور» (John W. Campbell Award for Best New Writer). برنده‌ی پارسالِ آن هم جِنِت نْگ (Jeannette Ng) بود، یا سازگارتر با فارسی: جنت اِنگ. او هم وقتی روی صحنه رفت سخنرانی‌اش را با این جمله شروع کرد: «کمبل فاشیستِ تخم‌سگی (fucking fascist) بود!» متنِ پیراسته و ویراسته‌ی سخنرانی‌اش را می‌توانید این‌جا بخوانید: link.medium.com/wlWrL36hgZ

کمبل به اعتقادِ خیلی‌ها جزوِ معماران و شکل‌دهنده‌های این ژانر است. او در دورانِ سردبیری‌اش در نشریه‌ی استَوندینگ ساینس فیکشن یا علمی‌تخیلی شگفت‌انگیز (Astounding Science Fiction)، از سال 1937 تا 1971، نویسنده‌های زیادی پرورش داد و ایده‌پردازِ پشتِ بسیاری از داستان‌های مشهور بود. اما اما اما... زن‌ستیز و نژادپرستِ انگشت‌نمایی هم بود. مثلاً رمانِ نوُاَختر (Nova) را که از مهم‌ترین آثارِ ساموئل آر دِلانی (Samuel R. Delany) است برای انتشار نپذیرفت و گفت که «خوانندگانش نمی‌پذیرند شخصیتِ اصلیِ کتاب سیاهپوست باشد.» در مورد شورش‌های نژادیِ دهه‌ی 60 در لس‌آنجلس هم موضع‌گیریِ افتضاح و شرم‌آوری داشت. در مورد جنگ‌های داخلیِ امریکا می‌گفت که چون برده‌داری احتمالاً خودبه‌خود لغو می‌شده لازم نبوده جنگ دربگیرد و لغوِ برده‌داری به هزینه‌هایش نمی‌ارزیده. طرفدارِ تفکیکِ نژادی در مدارس هم بود چون «از میان سیاه‌ها اَبَرنابغه درنیامده». خلاصه آن‌که قطعاً آدمِ نکبت و بی‌شعوری بود.

سخنرانیِ جِنِت انگ در سال 2019 باعث شد که در عرضِ شش روز نامِ آن جایزه‌ی خاصِ کمبل عوض شود به «جایزه‌ی استوندینگ برای بهترین نویسنده‌ی نوظهور» (Astounding Award for Best New Writer). این سخنرانی چنان ولوله‌ای در جامعه‌ی ع.ت.فِ امریکا به راه انداخت که خودِ آن سخنرانی در سال 2020 نامزد و برنده‌ی جایزه‌ی هوگو برای بهترین اثرِ مرتبط (با ادبیاتِ گمانه‌زن) شد!

جنجالِ مارتین هم سرِ همین قضیه به راه افتاد: مارتین در فواصلی که «مجری‌گری» می‌کرد مکرراً به گذشته‌ی جایزه‌ی هوگو و کمی هم تاریخچه‌ی ادبیات گمانه‌زن اشاره کرد و در این بین چندین بار نامِ جان دبلیو کمبل را بر زبان آورد. اشاره‌های او هم به کمبل کمابیش ستایش‌آمیز بودند. سوای آن، رابرت سیلوربرگ هم (که او هم از بزرگانِ قدیمیِ علمی‌تخیلی است) و مهمانِ برنامه بود کمبل را ستایش کرد.

همین مسئله آتشِ جنجال‌ها را به راه انداخت و باعث شد تمامِ حرف‌های مارتین را در آن برنامه «معنادار» تلقی کنند. خاطراتِ مارتین را در مورد کوچک‌بودنِ مراسمِ هوگو در قدیم به این معنا گرفتند که «منظورش این است که قدیم‌نَدیم‌ها بهتر بوده و فقط خودِ ما مردها دور هم جمع می‌شدیم». اشتباهش را در تلفظِ چند اسم به این حساب گذاشتند که «نژادپرست است و حاضر نیست تلفظِ اسم‌های غیرانگلیسی و غیرسفیدپوستی را یاد بگیرد». خودِ خاطره‌گویی‌اش را هم به «منم‌منم‌گویی و تکبر» تعبیر کردند. ستایشش از کمبل هم طبعاً به معنای «همدلیِ او با نژادپرست‌ها و فاشیست‌ها»ست.

راستش وقتی من پخشِ زنده‌ی مراسم را تماشا می‌کردم تعجب کردم که چرا به کمبل اشاره کرد؛ اما به نظرم فقط یکی دو بار اشاره‌اش را می‌شد معنادار تلقی کرد. بقیه‌ی دفعات به «جایزه‌ی کمبل» اشاره کرد که تا حدی طبیعی هم بود؛ امسال اولین سالی بود که جایزه با اسمی دیگر برگزار می‌شد. ولی شاید هم بشود گفت که ستایش از کمبل واقعاً کارِ غلطی بود؛ آن هم وقتی تازه اسمِ جایزه را عوض کرده‌اند و امسال هم سالی بوده که بحثِ مبارزه با نژادپرستی داغ‌تر و حساس‌تر از همیشه است. اگر فرض را بر این بگذاریم که مارتین عامدانه اسمِ کمبل را چند بار آورده، شاید بشود کارش را کودکانه حساب کرد. این بحث بحثی نیست که با گوشه و کنایه بشود پیش برد؛ آن هم وقتی مارتین قبلاً درباره‌ی موضوعاتِ جنجالی در دنیای ع.ت.ف مفصل نوشته و مطمئن هم هستیم که خودش نه نژادپرست است، نه زن‌ستیز و اساساً نه متحجّر به هیچ معنایی.
@PersianSFF
[ادامه در پست/فرسته‌ی بعد]
‌