Foyda keltirishiga qarab do'st bo'lganlar foyda kelib tursagina yonimizda bo'ladi. Shuning uchun ishi yurishayotganlar atroflarida ko'p odamlarni ko'rishadi. Yiqilganlar esa hech kimni. Do'stlar do'stliklarini isbotlashning ayni vaqti kelganida, qochib ketishadi. Shu sababli do'stlarini tark etganlarning hikoyalarini ko'p eshitamiz. Hatto xiyonat ham qilishadi. Hammasi qo'rquvdan bo'ladi.
Menga vaqtiga narx qo'ygan birorta odamni ko'rsata olasanmi? Kunning narxini biladigan odamni-chi? Har kuni o'lib borayotganini tushunadiganni-chi? Biz o'limni kelajakda deb o'ylaymiz. O'limning katta qismi ortda qolib bo'ldi. O'tgan umrimiz, qisman o'lib bo'lganimiz asli.
Ko'pchilik tan olgisi kelmaydi. Chalg'ituvchi narsalarga berilish aslida voqealikdan nosog'lom ko'rinishida qochish demakdir.
Ichimizdagi noqulay triggerlar bilan nima qilishimizga qarab yoki sog'lom, yoki nosog'lom kurash usullarini tanlaymiz.
Ba'zilarda qochish ijtimoy tarmoq ko'rinishida bo'ladi. Ba'zilarda ishxonada qolish ko'rinishida. Boshqalarda televizor ko'rishda, ba'zan alkogol ichish yoki moddalar iste'moli ko'rinishida ham bo'ladi.
Sodda qilib aytganda:
Qisqa video/O'yinlar/seriallarga berilishimiz ularning jozibasidan emas. Ichki qiyinchilikdan qochganimizdan.
Jamiyat rivojlanishi uchun jamiyatning ba'zi a'zolari o'zlarini (ya'ni resurslarini) bu yo'lda qurbon qilishlari kerak.
Keyin boshqalar ham bu harakatlarni ko'chirishni boshlashadi.
Haqiqiy alturism (yaxshilik) bu qaytishini kutmasdan qilingan yaxshilik.
Sara Miller.McCune Director, Center For Advanced Study in Behavioral Sciences, professor, Stanford University; Jere L. Bacharach Professor Emerita of International Studies, University of Washington.