دیدم شخصی می‌گوید اگر فلانی رئیس‌جمهور می‌شد و با اقتدار عمل می‌کرد، جنگ نمی‌شد. یادمان نرود که اسرائیل اولین اقدام بسیار سطح بالای خود را در دوران رئیسی، با حمله به کنسولگری در دمشق، انجام داد. ج.ا نیز در دو مرحله، به دلیل رویدادهای مختلفی که پس از آن رخ داد، پاسخ نظامی حداکثری داد (مرحله دوم در پی ترور هنیه، ترور حسن نصرالله و ترمیم چهره مغشوش‌شده آفند موشکی در عملیات "وعده صادق ۱" صورت گرفت) و در مجموع دو عملیات حدود 300 موشک بالستیک، 30 موشک کروز و 160 پهپاد به سمت اسرائیل پرتاب کرد. یعنی تا جایی که از نظر سخت‌افزاری امکان داشت، پاسخ داد و این پاسخ سطح پایینی نبود.

با این حال، طبق اعتراف صریح شمخانی به نقل از سرلشکر غلامعلی رشید، این اقدام بیش از آنکه بازدارندگی را ارتقا دهد، باعث ریزش آن شد. هرچند شخصا تئوری "تله تنش" را قبول ندارم. اسرائیل در پی جنگ بود، اما این رویدادها وضعیت آفندی و پدافندی طرفین را بیش از پیش آشکار کرد و در روندهای بعدی موثر افتاد.

پس از جنگ 12 روزه نیز وقوع جنگی دیگر تقریبا محتوم به نظر می‌رسید و کمتر کارشناسی پرونده جنگ را بسته‌شده می‌دید. جنگ 12 روزه جنگی نیمه‌کاره بود که خواسته‌های امنیتی اسرائیل را تضمین نمی‌کرد. طبق برخی خبرها جنگ در واقع برای حدود تابستان 1405 تنظیم شده بود، اما چند ماه به دلیل اعتراضات دی‌ماه جلو افتاد. ج.ا تنها شاید با عقب نشینیهای غیرقابل تصور می‌توانست مانع آن شود؛ عقب نشینیهایی که در عمل به معنای عقب‌نشینی از بخش عمده‌ای از چهره سیاست خارجی و دفاعی نیم قرنی ج.ا بود.

از این‌رو ساده‌انگارانه است که بدون توجه به مجموعه پیچیده متغیرهای امنیتی، سیاسی و نظامی ج.ا و اسرائیل، فکر کنیم با تغییر یک فرد، این کلان فضای پیچیده دستخوش تغییر عمده‌ای می‌شد.

محسن ریحانی

@Exciton_missile_program 🚀