سؤال:
آیا توزیع فیزیکی سبد انرژی و امکان مبادله آن میتواند با افزایش قدرت خرید خانوارهای کمدرآمد، کاهش قدرت خرید خانوارهای پرمصرف را جبران کرده، به تعادل اقتصادی، کاهش مصرف انرژی و کاهش شکاف طبقاتی منجر شود؟
پاسخ:
خیر. توزیع سبد انرژی موجب ایجاد درآمد ظاهری میشود، نه ثروت واقعی؛ زیرا این درآمد حاصل از تولید، بهرهوری یا اشتغال جدید نیست، بلکه از مبادله منابع طبیعی بهدست میآید. در خانوارهای کمدرآمد که بخش بزرگی از نیازهای اساسی آنها تأمین نشده است، این درآمد صرف افزایش مصرف کالاهای اساسی میشود و بدون افزایش ظرفیت تولید، موجب رشد تقاضا، کمبود عرضه، افزایش واردات، رشد نرخ ارز و تورم میگردد؛ تجربه سال ۱۳۹۰ و کاهش شدید ارزش یارانه نقدی نمونهای روشن از این روند است.
در مقابل، خانوارهای با درآمد متوسط به بالا به دلیل سهم بسیار اندک هزینه انرژی در سبد مصرفیشان، کاهش معناداری در قدرت خرید یا تقاضای کالاهای اساسی ندارند و افزایش هزینه انرژی حداکثر بر میزان پسانداز آنها اثر میگذارد. در شرایط تورمی نیز به دلیل داشتن دارایی و پسانداز، ارزش ثروت آنها افزایش یافته و تقاضا برای کالاهای لوکس، ارز، طلا و ملک بیشتر میشود که خود به تشدید شکاف طبقاتی میانجامد.
از آنجا که توزیع منابع طبیعی بدون توجه به تعادل بازارهای کار، کالا، سرمایه و تجارت خارجی انجام میشود، نه به صرفهجویی انرژی میانجامد و نه مصرف حاملهای انرژی را کاهش میدهد. کاهش مصرف تنها در چارچوب منطق اقتصادی، جایگزینی عوامل تولید و رشد تولید و بهرهوری امکانپذیر است، نه با توزیع دستوری منابع.@p_needs