آیا هوش مصنوعی می‌تواند جای کاردرمانگر را بگیرد؟

یکی از پرسش‌های مهم مطرح‌شده در وبینار AOTA در وبینار 3 سپتامبر 2026 با عنوان «آیا هوش مصنوعی جای من را می‌گیرد؟ هوش مصنوعی چگونه از متخصصان کاردرمانی کودکان حمایت می‌کند؟» این است که با سرعت گرفتن پیشرفت هوش مصنوعی در حوزه سلامت، آیا در آینده این فناوری می‌تواند جایگزین کاردرمانگران شود؟ این موضوع برای بسیاری از متخصصان نگرانی ایجاد کرده است؛ اما هدف وبینار بیشتر از آنکه ایجاد ترس باشد، کمک به متخصصان برای شناخت قابلیت‌های هوش مصنوعی و استفاده صحیح از آن است.

بر اساس محتوای وبینار، هوش مصنوعی می‌تواند به‌عنوان یک ابزار حمایتی در کنار کاردرمانگر مورد استفاده قرار گیرد. این فناوری می‌تواند در زمینه‌هایی مانند تصمیم‌گیری بالینی، تحلیل اطلاعات، شخصی‌سازی مداخلات و مراقبت متناسب با نیازهای هر کودک، تمرین مهارت‌ها و افزایش مشارکت والدین و مراقبین کمک‌کننده باشد. همچنین استفاده از فناوری‌های هوشمند می‌تواند فرصت ارائه خدمات کاردرمانی را از محیط کلینیک فراتر برده و به مدرسه و خانه نیز گسترش دهد.

یکی از نکات قابل توجه در این وبینار، توانایی برخی سیستم‌های هوش مصنوعی در مشاهده، پاسخ‌دهی و سازگاری در زمان واقعی است. چنین قابلیت‌هایی می‌توانند در آینده به متخصص کمک کنند تا فعالیت‌ها و تمرینات را بر اساس عملکرد و نیازهای کودک تنظیم کند. برای مثال، اطلاعات مربوط به نحوه انجام یک فعالیت می‌تواند توسط سیستم جمع‌آوری و تحلیل شود و به درمانگر در شناخت بهتر روند عملکرد کودک کمک کند.

با وجود این قابلیت‌ها، هوش مصنوعی به معنای حذف نقش کاردرمانگر نیست. متخصص همچنان محور اصلی فرایند مراقبت است. کاردرمانی تنها مجموعه‌ای از تمرین‌ها یا تحلیل داده‌ها نیست؛ بلکه شناخت کودک، درک نیازهای فردی او، توجه به شرایط خانواده و محیط، ایجاد ارتباط درمانی و انتخاب اهداف معنادار، همگی به قضاوت و تخصص انسانی نیاز دارند.

در واقع، هوش مصنوعی می‌تواند حجم زیادی از اطلاعات را پردازش کند و پیشنهادهایی در اختیار درمانگر قرار دهد، اما این کاردرمانگر است که باید مناسب بودن این پیشنهادها را ارزیابی و درباره استفاده از آن‌ها تصمیم‌گیری کند. بنابراین، خروجی هوش مصنوعی نباید بدون بررسی تخصصی وارد فرایند درمان شود.

از طرف دیگر، استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند به افزایش مشارکت والدین نیز کمک کند. والدین می‌توانند با استفاده از ابزارهای مناسب، اطلاعات بیشتری درباره تمرین مهارت‌ها و نحوه حمایت از کودک در خانه دریافت کنند. این موضوع می‌تواند باعث شود فرایند درمان فقط به زمان حضور کودک در کلینیک محدود نباشد و فرصت تمرین و مشارکت در محیط طبیعی زندگی نیز افزایش پیدا کند.

در نتیجه، پیام اصلی وبینار AOTA را می‌توان این‌گونه بیان کرد که مسئله اصلی «جایگزینی کاردرمانگر با هوش مصنوعی» نیست، بلکه پیدا کردن راه‌های مناسب برای همکاری میان متخصص و فناوری است. هوش مصنوعی می‌تواند کارهای مربوط به پردازش اطلاعات، ارائه پیشنهاد و حمایت از تصمیم‌گیری را تسهیل کند، در حالی که کاردرمانگر مسئول قضاوت حرفه‌ای، ارتباط انسانی و تصمیم نهایی درباره مراقبت از کودک باقی می‌ماند.

بنابراین، به جای اینکه از هوش مصنوعی به‌عنوان تهدیدی برای آینده کاردرمانی نگاه کنیم، بهتر است آن را فناوری‌ای بدانیم که متخصصان باید نحوه استفاده صحیح، آگاهانه و مسئولانه از آن را یاد بگیرند. آینده کاردرمانی احتمالاً نه رقابت انسان و هوش مصنوعی، بلکه همکاری میان توانایی‌های انسانی و قابلیت‌های فناوری خواهد بود.

فایل وبینار «آیا هوش مصنوعی جای من را می‌گیرد؟ هوش مصنوعی چگونه از متخصصان کاردرمانی کودکان حمایت می‌کند؟» در لینک زیر :
https://www.aparat.com/v/xsyloit

@OT_Hamedan