در ادامه دو پست قبلی می‌خوام توضیح بدم کل روند Tapeout کردن چطور کار می‌کنه و چطور می‌تونید چیپ ASIC خودتون رو با زیر ۲۰۰ دلار بسازید.

از اونجایی که TinyTapeout کل زنجیره‌ی «طراحی > سنتز > P&R > تولید» رو تبدیل کرده به یک خط اتوماتیک و دم‌دستی. اول شما مدار دیجیتال‌تون رو طراحی و تست می‌کنید. این مرحله کاملاً رایگانه. می‌تونید از Wokwi استفاده کنید که به‌شکل شماتیک و منطقی مدار رو می‌سازید و شبیه سازی می‌کنید!

اگر هم از اونایی هستید که با HDL راحتید، مستقیم Verilog می‌نویسید و تست‌بنچ می‌زنید. نکته‌ی کلیدی اینه که TinyTapeout یک Interface ثابت بین طراحی شما و پدهای چیپ داره, یعنی شما فقط «منطق داخلی» رو می‌سازید، بخش «پدها، باندینگ، IO آپشن‌ها, کلاک و ریست» استاندارد شده و همین باعث می‌شه طراحی خیلی قابل اعتماد و قابل Tapeout باشه.

وقتی از صحت مدار مطمئن شدید، پروژه‌تون رو روی GitHub می‌ذارید و فقط یک فایل info.yaml رو پر می‌کنید. از اینجا به بعد، GitHub Actions وارد بازی می‌شه و پروسه سنتز منطق با Yosys، Place & Route با OpenLane، و در نهایت تولید فایل GDSII. GDS همون نقشه‌ی واقعی سیم‌کشی لایه‌های فلز و ترانزیستورهای پلی/دیفیوژن هست اتفاق می‌افته و مستقیم می‌ره فب. این مرحله اتوماتیکه یعنی شما دقیقاً دارید از همون پایپ‌لاین ابزارهای اپن‌سورس صنعتی استفاده می‌کنید! بدون لایسنس‌های میلیون دلاری Cadence و Synopsys.

هزینه فقط وقتی پرداخت می‌شه که تصمیم می‌گیرید طرحتون رو روی شاتل Tapeout واقعی بفرستید. همونطور که قبلا گفتم TinyTapeout از Multi-Project Wafer استفاده می‌کنه یعنی چند ده طرح با هم روی یک ویفر ساخته می‌شن و هزینه بین همه تقسیم می‌شه. همین باعث می‌شه قیمت Tapeout بیاد روی حدود ۱۸۵ یورو.

وقتی چیپ تولید شد، براتون روی یک هدر برد دمو مونتاژ شده ارسال می‌شه. این برد شامل IOهای استاندارد، 7-Segment، هدرهای توسعه، و یک Raspberry Pi Pico به‌عنوان «درایور + محیط تست» هست. با MicroPython یا حتی UART ساده می‌تونید ورودی بدید، خروجی بخونید، و رفتار چیپ‌تون رو ببینید و وریفای کنید. این همون لحظه‌ایه که پروژه از یک شبیه‌سازی دیجیتال تبدیل می‌شه به یک چیپ واقعی روی میز! اون لحظه‌، لحظه‌ی «این دیگه شوخی نیست، این دیگه واقعاً چیپه» هستش.

اگر کسی بخواد عمیق‌تر بره سمت طراحی جدی‌تر، منابع درجه‌یک و کاملاً رایگانی در دسترس هست که تا همین چند سال پیش عملاً غیرممکن بود بهشون دسترسی داشته باشید. مثلاً کورس طراحی مدار آنالوگ مبتنی بر جریان باز و معماری آزاد از Prof. Pretl در JKU که طراحی آنالوگ رو از سطح Device تا Tapeout آموزش می‌ده، یا برنامه‌ی SSCS-Chipathon تحت هدایت Prof. Mourmann که عملاً یک بوت‌کمپ Tapeout محور برای عمومه!

از اون طرف، گروه Prof. Frank Gürkaynak در ETH که یکی از فعال‌ترین تیم‌ها در RISC-V و طراحی بازه، پلتفرم‌ها و هسته‌هایی مثل croc رو منتشر کرده که بسیار جذابه. در نهایت اگر دنبال جامعهای هستید که بیشتر با این مبحث آشنا بشید، جامعه‌ی طراحان مدار باز در اینجا رو دنبال کنید.

و نکته‌ی آخر و البته مهم:
به لطف یکی از خواننده‌های کانال، پنج کوپن TinyTapeout برای شاتل‌های بعدی موجوده. یعنی اگر طرح‌تون به مرحله‌ای رسیده که تست سیمولیشن و تست منطقی پشت‌سر گذاشته و واقعاً قصد Tapeout دارید، پیغام بدید تا یکی از کوپن‌ها در اختیارتون قرار بگیره.


📡openpcb