با توجه به پست قبلی بد نیست یه مروری کنیم ببینیم چی شد که ساخت یه چیپ اختصاصی حتی برای یک نوجوون ۱۶ساله با هزینه ۱۸۰ دلار ممکن شد!

ماجرا برمی‌گرده به چند سال پیش، وقتی ایده‌ی «ارزون‌کردن Tapeout» تازه جدی شد. ریشه‌ی کار از همکاری Google و فب SkyWater شروع شد. گوگل اومد با اسکای‌واتر روی یه ایده تاریخی دست گذاشت: فرآیند ساخت تراشه‌ی ۱۳۰ نانومتری رو از حالت محرمانه درآورد و به‌شکل یک Open PDK عمومی منتشر کرد. یعنی دیتایی که قبلاً فقط شرکت‌های میلیارددلاری بهش دسترسی داشتن، یک‌باره شد عمومی. این لحظه واقعاً نقطه‌ی عطف بود.

اینطوری راه برای ابزارهای طراحی متن‌باز باز شد. ابزارهایی مثل OpenLane و Yosys و Magic که قبلاً فقط تو حاشیه بودن، یه‌دفعه تبدیل شدن به گزینه‌های واقعی برای طراحی ASIC بدون لایسنس‌های چندمیلیون‌دلاری! یعنی از این لحظه طراحی چیپ از «باشگاه اختصاصی چند شرکت غول» تبدیل شد به چیزی که عملاً روی لپ‌تاپ خونه هم می‌شد انجامش داد.

منفعتش برای اسکای‌واتر چی بود؟ خب اسکای‌واتر یه فب ۱۳۰نانومتری داشت که دیگه برای صنعت موبایل و CPUهای جدید جذاب نبود، اما برای چیپ‌های دیجیتالی ساده، IoT، مدارهای ترکیبی و هزار مدل کاربرد ساده، هنوز کاملاً به‌دردبخور بود. اونها به جای خاک خوردن خط تولید، گفتن: «خب چرا تبدیلش نکنیم به یه پلتفرم Tapeout ارزون؟» اینجاست که ایده‌ی Multi Project Wafer جرقه خورد: چند نفر طراحی‌هاشون رو با هم می‌فرستن و هزینه‌ی یه ویفر بین همه تقسیم می‌شه. خط قدیمی دوباره فعال شد، ولی این‌بار نه برای تولید انبوه، بلکه به‌عنوان ماشین Tapeout کم‌هزینه. و در کنارش، مشتری‌های آینده هم تربیت شدن!

همین‌جا بود که یه سری آدم خوره و خوش‌فکر دور هم جمع شدن که بگن طراحی ASIC باید «برای همه» قابل انجام باشه. از دل همین فضا پروژه‌ی TinyTapeout بیرون اومد. Matt Venn شد چهره‌ی جلوی صحنه! آدمی که از روز اول دنبال این بود که ساخت چیپ مثل پروژه‌های نرم‌افزاری بشه: متن‌باز، قابل تجربه، و بدون مانع‌های سنگین مالی. گوگل هم ظرفیت شاتل و حمایت مالی گذاشت که دانشگاهی‌ها، هکرها و آدم‌های کنجکاو واقعاً بتونن Tapeout کنن، نه فقط حرفش رو بزنن.

این حمایت گوگل هم اصلاً از روی خیرخواهی نبود! بلکه دقیق و بلندمدت بود. گوگل دنبال آینده‌ایه که سخت‌افزار هم مثل نرم‌افزار «قابل اتوماسیون و تولید به‌وسیله ابزارها» باشه. برای رسیدن به «AI-Silicon Design» باید جامعه‌ی طراح وجود داشته باشه. این پروژه عملاً داشت نسل بعدی مهندس‌های سیلیکون رو می‌ساخت.

در نهایت هم هیچ آسیبی به «رازهای بزرگ» وارد نشد. نه فرایند ۵ نانومتر باز شد، نه ۷ نانومتر. چیزی که باز شد، فرآیندی بود که از نظر اقتصادی از اوجش گذشته بود و حالا ارزش جدید پیدا کرد. در عوض چی به‌دست اومد؟ نیروی انسانی بیشتر، اکوسیستم متن‌باز قوی‌تر، بازگشت جریان درآمد به فبی که عملاً از چرخه خارج شده بود، و نفوذ استراتژیک در آینده‌ی طراحی تراشه.

در اصل جایی که بقیه فقط «یه چیپ ۱۳۰ نانومتری» می‌دیدن، گوگل و اسکای‌واتر داشتن نسل طراح‌های فردا رو می‌ساختن و راه رو برای «سخت‌افزار مثل نرم‌افزار» هموار می‌کردن.


📡openpcb