آیا علیت در کوانتوم دچار نقض میشود؟

#علیت

این اصل را به دو شاخه میتوان تقسیم کرد: 
1_ علیت خطی
linear causality

2_ علیت غیر خطی
nonlinear causality

علیت خطی:
در این مدل معلول فقط یک علت دارد و علت قبل از معلول اتفاق می افتد.
همان علیتی که تقریبا همه ما میشناسیم. ساده است.

علیت غیر خطی:
در این مدل یک معلول ممکن است علتهای زیادی داشته باشد و همچنین ممکن است معلول قبل از علت اتفاق بیفتد (Delayed Choice Experimrnt ). 

قابل توجه است که وجود رابطه یا "Correlation" را نباید با علیت اشتباه کرد. رابطه بین دو متغیر را نباید معادل با علیت گرفت.
برای مثال فروش بستنی و فروش عینک آفتابی با هم رابطه دارند اما این رابطه ربطی با علیت ندارد.
در مثال بالا آفتاب یک متغیر پنهان و علت فروش بستنی و عینک آفتابی میباشد.

 در علیت غیر خطی معلول میتواند علتهای متعدد داشته باشد که به آن (holistic) گفته میشود یعنی در این مدل به دنبال یک دلیل نباشید و ایضا معلول نتیجه کنش و واکنشهای متعدد و پنهان از نظر می باشد. 
این معلول را در منابع فلسفی علمی "Emergence" یا پدیدار شدن مینامند.

به مثالهای زیر توجه کنید: 

1_ آگاهی نتیجه کنش و واکنشهای مغز است یا آگاهی از کنش واکنشهای مغزی تولید میشود و معلول آن می باشد.
در این مدل آگاهی ، معلول و Emergence میباشد. ( توجه شود که ادعا بر این است و ما فعلا کاری به صحت آن نداریم )

2_ فابریک زمان و مکان  یک پدیده ظهوریافته یا Emergence از انتگلمنت میباشد.
یعنی علت وجود زمان پدیده انتگلمنت است  ( توجه شود که ادعا بر این است و ما فعلا کاری به صحت آن نداریم )
و اما بعد...
علیت دترمینیستی یا
" Deterministic causality "
با خود اصل علیت causality تفاوت بارز دارد.

1_ اولی میگویید که هستی، دترمینیستیک است.
2_ دومی میگوید هر معلولی، علتی دارد.

اینها دو مبحث 180 درجه متفاوت هستند!

حالا معنی "Deterministic" چیست؟

مثلا ما اگر شرایط اولیه یک سیستم را داشته باشیم، میتوانیم موقعیت سیستم در آینده را کاملا دقیق بدانیم و پیش بینی کنیم.
فیزیک کلاسیک یک فیزیک دترمینیستیک و دقیق است.
ولی در فیزیک کوانتومی، موقعیت سیستمها در آینده دترمینیستیک نیست بلکه مُحتمل یا "probabilistic" و پیش بینی ناپذیر است یا درواقع فیزیک کوانتم
non Deterministic
می باشد، که این ربطی به رد علیت ندارد!

حتی آزمایش تاخیردار جان ویلر در آزمایش دو شکافی و علیت معکوس یا( Retrocausality ) هم به هیچ عنوان خود (( اصل علیت )) که از "بدیهیات" می باشد را نقض نکرده است.

همواره هر معلولی (حادث) نیازمند علت است حتی اگر به فرض تقدم و تاخر زمانی آن عوض شود ( با برگشتن زمان به عقب و...).

هیچ گاه از عدم محض و هیچ مطلق چیزی بدون علت ساخته نمی شود و نخواهد شد.

فرق علت و معلول در فیزیک کلاسیک و فیزیک کوانتمی:

علیت رابطه بین یک رویداد (علت) و رویداد دوم (اثر یا معلول) است که در آن، رویداد دوم نتیجه رویداد نخست است.

در فیزیک کلاسیک معلول نمی تواند قبل از علت بوجود آید اما در فیزیک کوانتمی به نظر میرسد که رابطه علت و معلول میتوانند تقدم و تاخر زمانی داشته باشند.
به عبارت دیگر معلول میتواند قبل از علت قرار بگیرد.
این اصل که (Retro causality) نامیده میشود توسط آزمایشهای متعددی به تجربه کشیده شده است که در مقاله زیر توضیح داده شده است:

https://www.academia.edu/39522519/What_is_Quantum_Causality

Dr. RH


⚛کانال تخصصی فیزیک هسته ای⚛

☢ @Nuclear_ph_ysics ☢