آیا #کرونا_را_شکست_می‌دهیم؟

سید محمد هادی موسوی

فرض کنید یک قالیچه تاریخی در منزل شما وجود دارد که دچار آتش سوزی می‌شود، شما با سرعت عمل خود، می‌توانید آتش را خاموش کنید اما به هر حال تکه‌ای از این قالیچه، می‌سوزد. در این شرایط شما در عملیات نجات قالیچه موفق بودید؟ قالیچه‌ی تاریخی که گوشه آن سوخته است ارزش سابق را دارد؟

📌این روزها تمام دنیا تحت تاثیر گسترش ویروس مرگبار #کرونا و اخبار آن است. کرونا، از یک بیماری همه گیر جهانی خارج شده و به یک بحران بین المللی در ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و حتی ورزشی، تبدیل شده است. هر کشوری، به روش خود درحال مبارزه با این ویروس و تبعات آن شده اما "کرونا را شکست می دهیم" تبدیل به شعاری فراگیر در تمام جهان گردیده است. این شعار، در شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های جمعی، بیلبوردهای خیابانی و حتی سکوهای ورزشگاهی در ایران و جهان مورد استفاده قرار گرفته است. قطعا دنیا می تواند بحران کرونا را پشت سر بگذارد و قطعا این شعار یک دلگرمی به همه جهانیان خواهد بود اما یک سوال وجود دارد که آیا ما در ایران واقعا می توانیم کرونا را شکست بدهیم؟!

📌منظور از این سوال، این نیست که شیوع کرونا را نمی توانیم متوقف کنیم و یا تا ابد این ویروس در کشور ما یکه تازی می‌کند یا دچار خود تحقیری نسبت به بقیه کشورهای دنیا شده باشیم، بلکه بحث بر سر کلمه «شکست» است. شکست کرونا دقیقا چه معنایی دارد؟
آیا مثلا اگر تعداد مبتلایان کمتر از یک میلیون نفر و تعداد تلفات کرونا زیر صد هزار نفر باشد، کرونا را شکست داده ایم یا اینکه اگر بتوانیم تعداد مبتلایان را به کمتر از صد هزار نفر رسانده و تعداد تلفات زیر هزار نفر باشند بر کرونا فائق آمده‌ایم؟
حدِ شکستِ کرونا دقیقا کجاست؟ چه زمانی می‌توانیم ادعا کنیم کرونا را شکست داده‌ایم؟ مثلا روزیکه تعداد افراد مبتلا و تعداد تلفات آن صفر شود، کرونا را شکست داده‌ایم؟

📌جواب دقیقی برای این سوالات وجود ندارد اما واقعیت این است که کرونا، مانند هر پدیده دیگری مثل #تحریم، مثل #حکمرانی_بد و یا حتی مثل #جنگ، پدیده‌های «شکست ناپذیر» با اثرات «برگشت ناپذیر» هستند. مسئله ما در این یادداشت "کمیت" و "کیفیت" خسارت نیست بلکه بر سر "کلیت" خسارت، بحث می‌کنیم. کرونا از روز اولی که جان یک نفر از ما را گرفت، ما را شکست داده است. جان تک تک شهروندان ایران، و در ابعاد بزرگتر تک تک مردم جهان، عزیز است و از دست رفتن یک نفر، یک شکستِ برگشت ناپذیر محسوب می‌شود بنابراین نمی‌توان بعد از دادن تلفات هزاران نفری در موضوع کرونا، مدعی شکست آن شد. چگونه از دست دادن هزاران نفر، از بین رفتن هزاران شغل و تبعات اجتماعی و اقتصادی ناشی از گسترش این ویروس در محاسبات مربوط به شکست، نادیده گرفته می‌شود؟

📌بحث بر سر کرونا و کاهش یا افزایش تلفات آن به یک طرف اما نقطه ثقل بحث ما بر سر «سوگیری شناختی» در مورد "شکست" است. بارها مسئولان ما در صحبتهای خود مدعی شده اند که تحریمها شکست خورده، کمپین فشار حداکثری آمریکا شکست خورده، عراق در جنگ با ایران شکست خورده، سیاستهای آمریکا در منطقه شکست خورده و...اما "شکست" در این موارد، چه معنایی دارد؟
ممکن است بالاخره روزی تحریمهای ایران رفع شود اما جان هزارن بیماری که بخاطر نداشتن دارو، فدا شدند، سرمایه‌ی هزاران کارآفرینی که بخاطر تحریم، ورشکست شدند، شغل هزاران کارگری که بخاطر تحریم بیکار شدند، جایی برای جشن گرفتنِ شکستِ دشمن باقی می‌گذارد؟

📌یک جامعه، مانند یک قالیچه قدیمی و نفیس که طی هزاران سال توانسته است دوام بیاورد، تنیده در تارپودهای متعدد و گره خورده‌ است. خانواده، اقتصاد، فرهنگ، تاریخ، ورزش، هنر، سبک زندگی و غیره، "تار" های یک جامعه هستند که در "پود" تک تک افراد جامعه تنیده شده‌اند. اگر خدای ناکرده بخشی از این قالیچه گرانبها، آتش بگیرد، آیا میتوان ادعا کرد همان ارزش و همان کارکرد سابق را دارد؟
اندک انگاری خسارتهای جانی، مالی، روانی و اجتماعی کرونا، تحریم، جنگ و غیره، آفتی است که در لفافه شعارهای حماسی و هیجان انگیز به راحتی فراموش می‌شود در صورتیکه به تعبیر قرآن از بین رفتن فقط یک فرد از جامعه، مانند از بین رفتن کل جامعه است. این جامعه، پاره پاره و هزار جریب نیست که اگر تعداد تلفات کرونا کمتر از هزار نفر شد، بتوانیم ادعای پیروزی کنیم. آن هزار نفری که تاکنون بر اثر ابتلا به کرونا از بین رفته‌اند، هر کدام یک "پود" از این قالیچه ارزشمند بوده اند که اکنون دیگر وجود ندارند. پودهایی که در کنار من و شما، استحکام این قالیچه را محکمتر و ماهیت جامعه ما را می‌ساختند.

🖋کرونا می‌گذرد اما کاش بلاخره یاد بگیریم، "علاج واقعه قبل از وقوع" کنیم و واقعا بحران را شکست دهیم. کاش یاد بگیریم در محاسبات شکست و پیروزی، تمام داده و ستانده‌ها را به حساب بیاوریم.

@neveshttar