جمهوری اسلامی ایران، الگو یا عبرت؟
سید محمد هادی موسوی
از همان روزهای اول انقلاب، شعار صدور انقلاب اسلامی ایران به کشورهای اسلامی سر داده شد. برخی حتی پا را فراتر گذاشته و نظام جمهوری اسلامی را زمینه ساز حکومت امام عصر(عج) و به عنوان یک الگوی جهان شمول، معرفی کردند. طی سالهای پس از انقلاب، شدت و حدت این شعارها، برعکس بقیه شعارهای اوایل انقلاب، نه تنها رنگ نباخت بلکه با شروع جنگ، بر آنها افزوده شد و حتی وعده ی آزادی سرزمین قدس، پس از فتح عراق و اردن و ...نیز داده شد.
پس از جنگ، گرچه وعده ی فتح سرزمین های اسلامی رنگ باخت اما شعار صدور انقلاب و الگو بودن جمهوری اسلامی با همان شور اولیه تکرار شد. اما دنیا و کشورهای اسلامی چقدر این شعار ما را جدی گرفتند؟
واقعیت این است که اگر شما شهروند یک کشور اسلامی مانند مالزی یا تونس یا عضو یک گروه مقاومت مانند حماس یا حتی یک شیعه عراقی یا لبنانی بودید، نتیجه بیش از 4 دهه حکمرانی در ایران را نه تنها یک «الگو» نمیدانستید بلکه آن را یک «عبرت»، قلمداد می کردید. کشوری که پس از طی 4 دهه، تقریبا در تمام شاخصهای جهانی جزو ده کشور آخر است، نه تنها نمی تواند الگو باشد بلکه می تواند به عنوان یک مورد جذاب در منطق لُقمانی، معرفی شود!
می توان گفت هیچ کشوری و حتی هیچ یک از گروه های مقاومت، از ساختار اجرایی و روش حکمرانی ما الگو نگرفته اند. البته باید به آنها حق داد، کشوری که منافع ملی خود را فدای منافع دیگران میکند، اقتصاد نابسمانی دارد و برخلاف جریان معمول بین المللی شنا میکند احتمالا الگوی خوبی نخواهد بود. شاید ایده ی ساخت تمدن نوین جهانی با محوریت جمهوری اسلامی، بسیار جذاب به نظر برسد لکن هزینه های و تبعات آن نیز بسیار زیاد است. به همین دلیل است که هیچ کشوری تاکنون تمایل به چنین کاری نداشته است. جالب آنکه مسئولان ما مدعی هستند که سران دیگر کشورها، ایستادگی ایران در مقابل آمریکا و ساختار موجود بین المللی را به عنوان یک جسارت و شجاعت قلمداد می کنند در حالیکه باید پرسید اگر چنین کاری شجاعت است چرا تاکنون هیچ کشوری، حتی بزرگترین ابرقدرتها، مایل به انجام آن کار نبوده اند؟
بدیهی است آنچه دیگر کشورها از ما انتظار دارند، عملکرد و نتیجه است و نه شعار و آرزو. هنگامی میتوان خود را «الگوی جهان» قلمداد کرد که در مدیریت داخلی، کُمیتِمان نَلَنگد!
با چه کارنامه ای می توان در میان شیعیان، ادعای زمینه سازی ظهور امام زمان را داشت؟ وضعیت فعلی ما چه تناسبی با گسترش عدل و داد در پساظهور دارد؟ با چه دستاوردی می توان مردم جهان را منتظر ظهور امام زمان، معرفی کرد درحالیکه که کشور مدعی نمایندگی آن حضرت، غرق در انواع و اقسام مشکلات و مفاسد است.
وقتی هنوز نتوانسته ایم بسیاری از شعارهای داخلی را به ثمر برسانیم، وقتی اقتصاد و فرهنگ و ورزش و بقیه شئون حکمرانی ما در بدترین شرایط خود قرار دارد، وقتی مشارکت مردم در انتخابات روز به روز کاهش یافته و مردم کشور خودمان امیدی به تغییر، احساس نمی کنند، چگونه می توان منادی تغییر در نظم جهانی شد؟
طی این سالها که ما درحال شعار دادن بودیم کشور مالزی توانسته از یک کشور مسلمان فقیر، بدون شنا کردن برخلاف منطق بین المللی، خود را تبدیل به یک کشور تاثیرگذار در اقتصاد جهانی کند به نحویکه پیش بینی میشود طی سه دهه آینده جزو ده اقتصاد برتر جهان گردد. یا سران گروه های اسلامی در تونس، با عبرت گرفتن از ایران به اذعان خودشان، توانستند شرایط پساانقلابی خود را به گونه ای پیش ببرند که هم دولت اسلامی تشکیل شود و هم روش حکمرانی آنها خدشه¬ای به اسلام، وارد نکند. حتی گروهی مانند حماس که بیشترین ارتباطات مالی، تسلیحاتی و تشکیلاتی را طی این 4 دهه با ایران داشته نیز مدل حکمرانی کشور ترکیه را به عنوان الگوی خود، معرفی نمود. تشکیل حکومت در عراق، دومین کشور شیعی بعد ایران، نیز حکایت خود را دارد و تقریبا هیچ ایده و الگویی از ساختار، حکمرانی و اسلام سیاسی ایران در عراق، جاری نشده است.
مسئله، زمانی غامض تر می شود که نه تنها کشورهای اسلامی از شعارها و اقدامات ما الگو نگرفته اند بلکه از آن نیز استقبال می کنند! دشمنی ما با آمریکا و اسرائیل در منطقه، باعث شده که این دو کشور نیازی به تقابل با دیگر کشورهای منطقه و مسلمان احساس نکنند و کشورهای اسلامی بدون دغدغه و شعار، بتوانند به پیشرفت مردم کشور خود تمرکز کنند چون تمام شعارها و هزینه های دشمنی را ما به تنهایی بر عهده گرفته ایم!
اکنون پس از چند دهه حکمرانی برمبنای شعار و آرزو، شاید بد نباشد که طرحی نو در اندازیم.

@neveshttar