چه می شود؟ (2)
سید محمد هادی موسوی
"زمان، علاج بسیاری از دردهاست". این گزاره شاید راه حل منطقی جهت مشکلات اجتماعی به نظر نرسد اما تجربه نشان داده که #زمان یکی از بهترین حلال مشکلات است.
مشکلات امروز جامعه ما در ابعاد مختلف اقتصادی، سیاسی و اجتماعی محصول یک روز و دو روز و یک دهه و دو دهه نیست. مشکلات امروز ما انباشت حدود یک قرن حاکمیت دولت مدرن در ایران است. دولتی که از مدرنیته فقط لوازم آن را عاریت گرفته و در عمل نتوانسته مدرنیته را به ارمغان بیاورد. از نظر برخی از اساتید بنیاد گرا، هرگاه جامعه ای نهادهای «ثبت احوال»، «ثبت اسناد» و «گمرک» را طرح ریزی نماید، آغاز حکمرانی مدرنیته آن جامعه است چرا که مالکیت شخصی و تبادل بازرگانی دو عامل اصلی شروع حکمرانی مدرن است. از این منظر ایران حدود 100 سال است که وارد فاز مدرنیته شده اما همچنان در مشکلات عدیده دست و پا می زند.
مشکلات امروز کشور ما شاید برای خودمان عجیب و بدیع باشد اما در حافظه تاریخی بشر، این مشکلات تکراری و تجربه شده است. با مطالعه تاریخ کشورهایی چون انگلیس، فرانسه، روسیه، چین، آمریکا و غیره می توان ردی از مشکلات امروزی را در این جوامع نیز پیدا نمود. با این توضیح که مشکلات فعلی ما که در یک قرن انباشت شده، طی چندین قرن در این کشورها به وجود آمده لذا نحوه مواجه آنها با مشکل و یافتن راه حل آنها یا جامعه ما تفاوت دارد، چه اینکه ما اکنون در انفجار اطلاعات محاصره شده ایم درحالیکه پیشینیان، از چنین موقعیتی برخوردار نبودند. همین انفجار اطلاعات می تواند به انفجار توده ها نیز بینجامد چرا که انباشت مشکلات با انباشت نارضایتی هم زمان می شود.
به عنوان مثال مشکلات حکمرانی، تقابلهای داخلی، توتالیتاریسم سیاسی و اقتصادی یکی از مشکلات بغرنج انگلستان در قرون پیش بوده یا مشکلات ناشی از انقلاب کبیر فرانسه و انقلاب اکتبر روسیه با مشکلات اخیر کشور ما شباهت زیادی دارد. تجربه¬ی حکومتهای صلب و ایدئولوژیک را می توان در نظام های روسیه چین یافت. کشورهای فوق، هرکدام به فراخور وضعیت خود مدتی با این بحرانها دست و پنجه نرم کرده اند. دو عامل به این کشورها کمک نموده تا بتواند از مشکلات عبور کند، "زمان" و "استفاده از تجربه دیگران".
به عنوان مثال مردم انگلستان سالهای سال با نظام حاکم بر این کشور درگیر بوده اند، انقلابها و اعتراضهای متعدد رخ داده، تلفات جانی و مالی زیادی بر این کشور تحمیل شده، موفقیتهای و شکستهای مختلفی طی چند قرن در این راه رخ داده تا در نهایت توانسته اند به نقطه تعادل برسند. اما بنیانگذاران آمریکا از همین تجربیات استفاده کردند و نظام سیاسی آمریکا را از روز اول به نحوی برنامه ریزی کردند که دیکتاتوری و حکومت اقلیت بر اکثریت رخ ندهد.
از طرف دیگر، مردم و حکمرانان چین و روسیه بجای استفاده از تجارب جهانی، سالهای سال، تلفات جانی و مالی زیادی بابت اقتصاد ایدئولوژیکی را تحمل کردند تا به این نتیجه رسیدند که با این تفکرات نمی توان رونق و رشد اقتصادی را ایجاد نمود و به مرور به نتیجه ای رسیدند که دهه ها قبل، ملتهای دیگر رسیده بودند.
آنچه امروز پیش روی ما است نیز از دوحالت خارج نیست. یا باید از تجربیات بشری بهره بگیریم و یا باید با گذشت زمان، چرخ را از مربع اختراع و به مرور به چرخ تبدیل کنیم!
از آنجایی که نشان داده ایم علاقه ای به استفاده از تجربیات جهانی نداریم، محکوم به تکرار تجربیات بشری و دادن هزینه هستیم. گذشت زمان، مشکلات ما را حل خواهد کرد چرا که با تغییرات مینیاتوری می توان مشکلات را مرتفع کرد اما این به معنای سکون جامعه و حاکمیت نیست.
گذشت زمان به معنای تکرار تمام تجربیات مشابه بشری است نه دست روی دست گذاشتن و بی تحرکی جامعه. جامعه ما باید اعتراض کند و شکست بخورد، در انتخابات شرکت کند و سرخورده شود، تقاضای آزادی بیشتر کند و محدود تر گردد، جهت تغییر نظام سیاسی تلاش کند و پشیمان گردد. کشور ما باید در طی دو دهه آینده در دستیابی به مولفه های یک کشور توسعه یافته تلاش کند یک قدم به پیش برود و چند قدم عقب بنشیند تا بتواند راه خود را پیدا کند.
صخره های سفت و در هم پیچیده را نمی توان با تیشه و به یکباره سوراخ نمود اما قطرات آب، می تواند یک صخره را در طول زمان و به آرامی، تغییر شکل دهد.
@neveshttar