زن کُشی
سید محمد هادی موسوی

در هفته‌های اخیر، خبر قتل چند دختر جوان توسط خانواده آن‌ها جامعه را دچار شوک نمود. پس از این اتفاقات، تحلیل‌های مختلفی درخصوص این اتفاقات ارائه شده لکن در این یادداشت قصد داریم به بررسی کهن‌الگوهای “زن کشی” در “ناخودآگاه جمعی بشر” بپردازیم. هدف ما عادی‌سازی یا توجیه این رفتار نیست بلکه صرفا به بررسی ریشه‌های تاریخی این کنش و راه‌های کنترل آن می‌پردازیم.
«زیگموند فروید» نشان داد شخصیت هر فرد متاثر از یک “ناخودآگاه فردی” است که اختیار بسیاری از رفتارهای او را در دست دارد. «کارل یونگ» اما نشان داد علاوه بر “ناخود آگاه فردی” یک “ناخودآگاه جمعی” در بین ابنا بشر وجود دارد که فارغ از فرهنگ و نژاد و دین، برخی رفتارهای تکرار شونده (مانند قداست قربانی کردن و حرمت زنای محارم)، متاثر از آن است. فروید سال‌ها قبل برای اولین بار در کتاب «توتم و تابو» به ریشه‌یابی بسیاری از این رفتارها پرداخت اما طی سال‌های اخیر توجه بسیار بیشتری به “روانشناسی تکاملی” در تبیین رفتارهای جمعی بشر شده است.
#قتل‌های_ناموسی (Honor Killing) را شاید بتوان یکی از همین نمونه‌ها دانست که طی هزاران سال در جوامع و فرهنگ‌های گوناگون وجود داشته و ریشه آن را در ناخودآگاه جمعی بشر یا “کهن الگو(archetype)” ها دانست.

جهت بررسی بهتر لازم است به ده‌ها هزار سال پیش باز گردیم. پیش از «انقلاب کشاورزی»، انسان‌های کوچ‌نشین همواره در پی سرپناه، امنیت و غذا در حال تغییر محل زندگی خود بودند. در این جوامع (کُمون­های اول) همه چیز، من‌جمله؛ غذا، محل سکونت، رابطه جنسی و فرزندان، به صورت اشتراکی بود. از زمانیکه بشر یاد گرفت با یکجا نشینی، به کشاورزی روی آورد، فرهنگ جمعی بشر رو به تغییر نهاد. گرچه در کمون­‌های اولیه، همه چیز اشتراکی بود و مالکیت بر زنان و فرزندان بین مردان تعریف نشده بود اما پس از یکجانشینی و تصاحب زمین کشاورزی، بحث وراثت زمین و منافع کشاورزی به وجود آمد، از این رو رابطه خونی پدر و فرزند مهم تلقی شده و نتیجه آن، شکل‌گیری پدیده‌ای به نام “ازدواج” بود. تا پیش از آن، کمون‌­ها، جامعه‌ای “زن سالار” بودند که مردان حول یک یا چند زن، منافع مشترک داشته اما بر آنها “مالکیت” نداشتند. در کمون­‌های اولیه، “هویت” مردان در هویت اشتراکی حول زنان تعریف می‌شد. در این جوامع (مانند کلونی های زنبوری) عمدتا رئیس کمون، یک زن بود و مردان به عنوان ابزار زنان جهت حفظ بقا تعریف می‌شدند.
پس از #انقلاب_کشاورزی، به مرور، مرد، مالک، “زمین”، “زن” و “فرزند” شد و هویت شخصی او نیز در رابطه با این سه “کالا” تعریف گردید. رابطه اشتراکی کمون­‌های اولیه جای خود را به رقابت، درگیری و خون‌ریزی جهت تصاحب این سه کالا، داد.

ادامه در لینک زیر؛
https://gourl.page.link/CREX

@neveshttar