🩺 یکشنبه گایدلاینی

🔎 مدیریت بالینی هایپرکلسمی حاد در اورژانس یا بخش داخلی

❗بیمار خانم ۵۸ ساله با تهوع، ضعف، گیجی، یبوست و پرادراری مراجعه کرده. آزمایش کلسیم تام او ۱۳.۲ میلی‌گرم در دسی‌لیتر است.
📌 حالا چه کنیم؟
🔬 هایپرکلسمی را چطور طبقه‌بندی می‌کنیم؟

اگر کلسیم بین ۱۰.۵ تا ۱۲ باشد، آن را خفیف در نظر می‌گیریم. معمولاً علامت‌دار نیست.

اگر بین ۱۲ تا ۱۴ باشد، متوسط است و احتمال بروز علائم وجود دارد.

اگر بالای ۱۴ باشد، هایپرکلسمی شدید و اورژانس پزشکی محسوب می‌شود.

📍 چه زمانی اورژانس محسوب می‌شود؟
اگر کلسیم سرم بیش از ۱۴ mg/dL باشد (چه بیمار علامت‌دار باشد و چه نه)، باید فوراً مداخله درمانی انجام شود.
🧠 چه علائمی را باید بشناسیم؟

از نظر نورولوژیک: بیمار ممکن است دچار خواب‌آلودگی، ضعف، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری شود.

از نظر گوارشی: تهوع، بی‌اشتهایی و یبوست شایع هستند.

از نظر کلیوی: بیمار ممکن است دچار پرادراری، دهیدراتاسیون یا حتی نارسایی کلیه شود.

از نظر قلبی: کوتاه شدن فاصله QT در نوار قلب و آریتمی از یافته‌های مهم هستند.

🧪 در ارزیابی اولیه چه آزمایش‌هایی ضروری‌اند؟

۱. سطح کلسیم تصحیح‌شده با آلبومین

بررسی سطح فسفر، منیزیم، PTH، ویتامین D:
۲. هورمون PTH :اگر بالا باشد، علت احتمالاً هایپرپاراتیروئیدیسم اولیه یا وابسته به PTH است. اگر پایین یا نرمال باشد، در صورت شک بالینی باید به علل غیر PTH-dependent مثل بدخیمی فکر کنیم.

۳. PTHrP :
اگر PTH پایین بود و به بدخیمی شک داشتیم، این تست کمک می‌کند. سطح بالای آن در هیپرکلسمی مرتبط با بدخیمی (مثل SCC ریه) دیده می‌شود.
۴. سطح Vitamin D (25-OH و 1,25-OH):
برای رد مسمومیت با ویتامین D یا افزایش تولید داخلی آن (مثلاً در سارکوئیدوز یا لنفوم).

بالا بودن 25-OH → مصرف زیاد ویتامین D

بالا بودن 1,25-OH → تولید خارج کلیوی (مثلاً در بیماری‌های گرانولوماتوز)

۵.ازمایش الکترولیت‌ها و کراتینین و نیتروژن اوره خون:برای بررسی عملکرد کلیه، افت پتاسیم، و ارزیابی وضعیت حجم و نیاز به هیدراتاسیون.

۶.نوار قلب: بررسی کوتاه شدن فاصله QT و احتمال آریتمی در هایپرکلسمی شدید.

۷. ازمایش ادرار ۲۴ ساعته برای کلسیم:
برای تشخیص افتراقی هایپرکلسمی ناشی از افزایش جذب گوارشی (مثل FHH) در مقابل هایپرپاراتیروئیدیسم.
۸. بررسی بدخیمی (CT scan، تست‌های تومور مارکر، ...) :در صورتی که شک به منشاء نئوپلاستیک داریم

🩹 درمان مرحله‌به‌مرحله براساس گایدلاین Endocrine Society (2022):

اول از همه باید هیدراتاسیون انجام بدیم.
مایعات وریدی نرمال سالین با سرعت حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌لیتر در ساعت شروع می‌شود تا بیمار از حالت دهیدراته خارج شود. این کار به افزایش دفع ادراری کلسیم کمک می‌کند.

استفاده از دیورتیک لوپ (مثل فوروزماید):
فقط زمانی مجاز است که بیمار به خوبی هیدراته شده باشد. دیورتیک باعث دفع بیشتر کلسیم از کلیه می‌شود. مراقب باشید که بیمار دچار دهیدراتاسیون یا افت پتاسیم نشود.

داروهای بیس‌فسفونات (مثل زولدرونیک اسید یا پامیدرونیت):
این داروها در مواردی که هایپرکلسمی ناشی از بدخیمی است، بسیار مؤثر هستند. اثر آن‌ها ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد آغاز می‌شود. بنابراین تا زمان شروع اثرشان، نیاز به درمان حمایتی داریم.

کلسیتونین:
این دارو در عرض ۴ تا ۶ ساعت سطح کلسیم را پایین می‌آورد، اما اثر آن موقتی است و بدن ممکن است نسبت به آن تحمل پیدا کند. در مراحل حاد بسیار مفید است ولی نباید تنها درمان باشد.

درمان علت زمینه‌ای:
اگر علت اولیه مشکل، پرکاری پاراتیروئید اولیه باشد، جراحی راه‌حل اصلی است. اگر بدخیمی باشد، باید بیماری زمینه‌ای را کنترل کرد. در مواردی که افزایش ویتامین D یا بیماری‌های گرانولوماتوز مطرح هستند، استفاده از کورتون توصیه می‌شود.

⚠️ نکته بالینی بسیار مهم:

در هر بیماری با سطح کلسیم بالا، ابتدا هیدراتاسیون را فراموش نکن. درمان بی‌هدف و بدون شناخت علت زمینه‌ای ممکن است عوارض بیشتری ایجاد کند.

#هایپرکلسمی
#درمان_هایپرکلسمی
#الکترولیت
#کلسیم_خون
#درمان_اورژانسی
#پزشکی_بالینی
#درمان_بیمارستانی
#آموزش_پزشکی
#یادگیری_پزشکی
#پزشک_عمومی
#رزیدنتی
#پزشکی_داخلی
#یادگیری_بالینی
#پزشکی_کاربردی
#اورژانس_پزشکی
#پست_یکشنبه
@nasaamed