🍂 درباره جزئیات برخی گزارش‌ها نیز باید با دقت تاریخی برخورد کرد. برای مثال، نسبت دادن گزارش کشتار در استخر به طبری محل بحث است و ممکن است این گزارش در منابع دیگری مانند فارسنامه ابن بلخی آمده باشد. بنابراین پیش از هر نتیجه‌گیری قطعی، باید محل دقیق نقل و تفاوت روایت‌ها بررسی شود.
🍂 اما مسئله مهم‌تر از یک گزارش خاص، زمینه تاریخی شکل‌گیری قیام‌ها و شورش‌های ایرانیان پس از فتح عربی - اسلامی است. برای فهم این رخدادها باید به تجربه تاریخی و فرهنگی مردمانی توجه کرد که
خود را وارث یک تمدن مستقل می‌دانستند و پذیرش جایگاه «موالی» برای بسیاری از آنان صرفاً یک تغییر حقوقی نبود، بلکه به معنای ورود به موقعیتی فرودست در ساختار جدید قدرت بود.
مناطقی مانند استخر، کرمان و یزد نیز از مراکز مهم فرهنگی و دینی ایران بودند و مناسبات مالی آنها با حکومت خلافت، به‌خصوص در قالب جزیه و خراج، برای بسیاری از ساکنان این مناطق تجربه‌ای همراه با فشار و تحقیر تلقی می‌شد.
🍂 در دوره‌های پیشامدرن، شورش‌های گسترده معمولاً بدون وجود فشارهای واقعی اقتصادی، سیاسی یا اجتماعی شکل نمی‌گرفتند. تکرار قیام‌ها در مناطق مختلف ایران نشان می‌دهد که مسئله خراج، مالیات و جایگاه اجتماعی ایرانیان در نظم خلافت، از عوامل مهم نارضایتی بوده است. بنابراین نمی‌توان این اعتراض‌ها را صرفاً به انگیزه‌های شخصی یا سیاسی تقلیل داد.
🍂 با این حال، بخشی از قرائت‌های ایدئولوژیک تلاش می‌کند تمام این رخدادها را صرفاً از زاویه دفاع از عدالت یک شخصیت تاریخی مانند علی بن ابی‌طالب تفسیر کند. در چنین رویکردی، پرسش اصلی درباره ساختار قدرت، نظام مالیاتی و تجربه زیسته مردم آن دوره به حاشیه می‌رود و تمام روایت‌ها در چارچوب اثبات یا رد یک شخصیت بازخوانی می‌شوند.
🍂 حتی اگر درباره میزان خشونت مستقیم در سرکوب برخی شورش‌ها اختلاف نظر وجود داشته باشد، نمی‌توان نقش سیاست‌های ایجاد شکاف، استفاده از اختلافات داخلی و ابزارهای قدرت سیاسی را در کنترل مناطق نادیده گرفت. همچنین مقاومت ایرانیان در برابر نظم جدید تنها به چند شورش محدود نبود، بلکه بخشی از یک فرایند طولانی حفظ هویت فرهنگی و سیاسی در برابر ساختار مسلط جدید بود.
🍂 مشکل اصلی در فهمِ این بچه‌شیعه‌ها این است که مفهوم «مقاومت تاریخی» را از پیش باطل فرض می‌کنند؛ زیرا اگر مشروعیت کامل فاتحان پذیرفته شود، هر واکنش مردم مغلوب به‌صورت خودکار شورش ناحق تلقی خواهد شد. اما از منظر تاریخ اجتماعی، باید پرسید چرا در طول چند قرن، در نقاط مختلف ایران بارها جنبش‌ها و قیام‌هایی شکل گرفتند. این پرسش تنها با پاسخ‌های کلامی درباره عدالت افراد تاریخی حل نمی‌شود، بلکه نیازمند بررسی تجربه واقعی مردمی است که خود را در موقعیتی نابرابر می‌دیدند.
✍🏻 #نیکروز_پارسبان
📕امام حسین و جهاد علیه ایرانی‌ها
— نقدی بر دفاعیه‌نویسی‌های محمد موسوی عقیقی
📕سایه و روشنِ اسارت: بازخوانی «قدرت، وحی و حقیقت» در حیات صفیه
📺 نماز را به فارسی بخوانیم؟
📻 زینتِ جنایت: زیباییِ صفیه، بازیچۀ مشاطه‌گرانِ دینِ سیف
.
#نقد_اسلام #ایران #نقد_شیعه
➖➖➖
🌾@Naqdagin