کافکا خیلی دقیق گفت: "انگار هرچه داشتم مرا ترک گفته است، و حتی اگر همه‌ی آن‌ها نیز بازگردند کافی نخواهد بود."*
‌
وقتی کسی می‌ره‌ و بعد برمی‌گرده‌، وضعیتِ اول، چنان‌که بود، تکرار نمی‌شه؛ چون اون موقع حالتی بود که هنوز "او نرفته بود و برنگشته بود". اما الان این‌ها اتفاق افتادن. نمی‌شه پاک‌کن برداری و این بخش‌ها رو از داستان حذف کنی. "رفتن" چیزی نیست‌ که با "برگشتن" خنثی بشه. اصلا برگشتن، پاسخِ رفتن نیست. وقتی "رفتن" اتفاق می‌افته، من تغییر می‌کنم و او تغییر می‌کنه و ارزیابی‌های من درباره‌ی همه‌چیزِ ما تغییر می‌کنند: من حالا می‌دونم تو کسی هستی که می‌تونه بره‌. پس، این گودالی نیست که بشه با همون خاک قبلی پرش کنی. اگرچه برگشتن می‌تونه رخ بده و بازسازی و بخشش در جای خود، ممکنه. اما به‌هرحال برگشتن، همیشه برگشتنِ چیزی است، نه بر‌گشتنِ زمان.


#معین_دهاز
*نقل‌قولی در فلسفه‌ی ملال، اسونسن، ترجمه‌ی خاکباز

@nabayad_m