💡 عقل و اخلاق (۹)

موضوع: مجعولِ احکام شرعی
❓در احکام شرعی، چه چیزی جعل می‌شود؟
🖋 خداوند متعال در عالم امر، الزاماتی را جعل فرموده و برای آن‌ها غایتی تعیین کرده است. این غایت پیش از جعل الهی وجود نداشته و با تشریع جدید در ظرف عالم امر، غایتی نو تأسیس می‌شود که اوصاف و احکام جدیدی را به همراه دارد.
🖋 به عنوان مثال، خداوند در نظام امر، پرستش خود، اطاعت و عصیان را جعل کرده است. اطاعت و تسلیم در برابر ولی‌نعمت، از اوصاف اخلاقی و جنود عقل و جهل به شمار می‌رود و عقل مستقل قادر به درک آن‌هاست.
🖋 در شریعت، خداوند برای اطاعت، وصفی به نام «عبادت صلاتی» جعل کرده است. پیش از تشریع این حکم توسط شارع، وصف امر صلاتی وجود نداشته است. در شریعتی که فرضاً عبادت صلاتی در آن جعل نشده باشد، وصف اطاعت و تسلیم وجود دارد و عقل آن را درک می‌کند؛ این وصف همیشگی است. اما شریعت، وصف جدیدی به نام «صلاة» برای اطاعت جعل می‌کند.
🖋 صلاتی که در ادیان پیشین جعل شده با صلاتی که در دین خاتم تشریع شده، از نظر اوصاف، غایات و آثار متفاوت است. برای نمونه، صلاة در شریعت موسوی مرتبه‌ای از قرب به خداوند را به ارمغان می‌آورد، در حالی که صلاة در دین خاتم، مرتبه‌ای والاتر از قرب را محقق می‌سازد. بر صلاة یومیه که از واجبات الهی است، آثاری نظیر بازدارندگی از فحشا و منکر مترتب می‌شود. اما از نماز شب، که آن نیز حقیقتی نفس‌الامری و جعل‌شده به اراده شارع است، نتیجه‌ای دیگر حاصل می‌شود که به «مقام محمود» شناخته می‌شود.


🌐https://sobhanimt.com
📲@mtsobhani