💡عقل و اخلاق (۸)

عدم تبعیت حکم شرعی از «مصالح و مفاسد» و «حسن و قبح»
✍🏻 برخی مثل اصولیونِ متاخر، حکم شرعی را تابع مصالح و مفاسد دانسته‌اند. بدین معنا که اگر در امری مصلحتی وجود داشته باشد و مانعی نباشد، خداوند به آن امر حکم می‌کند. ولی گفتیم که بین عالم خلق و عالم امر، رابطه ضروری و اقتضائی نیست؛ در عالم امر جعل جدیدی صورت می‌گیرد، نه این‌که معلول حقائق عالم خلق باشد.
✍🏻 برخی هم مثل قدمای از متکلمان، حکم شرعی را تابع حسن و قبح می‌دانند؛ بدین معنا که حسن و قبح مراتبی دارد که بعضی از آن مراتب توسط عقل درک می‌شود و بعضی دیگر توسط عقل قابل درک نیست؛ و آن‌ مراتبی که توسط عقل قابل درک نیست، مورد جعل شارع قرار می‌گیرد. ولی این دیدگاه هم صحیح نیست.
✅ اما دیدگاه مختار این است که احکام شارع، نه لازمه مصالح و مفاسدی است که مربوط به عالم خلق است و نه دائر مدار حسن و قبحی که مربوط به عالم امر است. احکام شرعی با مصالح و مفاسد و حسن و قبح تناسب دارد ولی تابع آنها نیست.
📝 اگر احکام شرعی تابع مصالح و مفاسد یا لازمه حسن و قبح باشد، مقام مولویتی برای شارع باقی نمی‌ماند. هم‌چنین تکامل شرایع، نسخ به معنای حقیقی، امر و نهی موقت و تفاوت حکم به‌ خاطر تفاوت مراتب مومنین نیز بی معنا می‌شود.


🌐https://sobhanimt.com
📲@mtsobhani