💡عقل و اخلاق(۶)
معقول اولی بودن مفاهیم اخلاقی
✍🏻 ادراک عقل نسبت به خصوصیات عملی ( که هم به موضوع تعلق می‌گیرد و هم به حکم ) در ظرف واقع ارزش‌های اخلاقی رخ می‌دهد.
❓ سوال این است که عقل چگونه به این‌ها دست پیدا می‌کند؟
✍🏻 برخی قائل به نظریه «انطباع» هستند. این نظریه نادرست است زیرا وساطتِ صورت، مشکلات عدیده‌ای در معرفت‌شناسی به‌وجود می‌آورد.
برخی قائل به انتزاع‌اند، به این معنا که این موارد معقول ثانی هستند. اما این هم صحیح نیست.
👇(در ادامه توضیح داده خواهد شد).
✍🏻 تصور دیگر این است که علم حضوری است، به این معنا که این اوصاف در نفس حاضر می‌شوند و نفس به آنها علم حضوری دارد.
💢 اشکال این نظریه این است که این پاسخ اصلا ربطی به سوال ندارد. اینکه نفسِ مجرد آنچه در موطنش حاضر می‌شود را می‌داند، فرع بر اصل ادراک است.
❓سوال این است که این‌ها چگونه در نفس حاضر می‌شوند؟
✍🏻 اگر حسن و قبح واقعی و خارجی است، اتحاد با عالم پیدا نمی‌کند و اگر در نفس ما حاضر است و با آن اتحاد دارد، پس چه نسبتی با خارج دارد؟ واگر در نفس حاصل شود، می‌شود مانند بقیه صور باطنی که به آنها علم داریم.
👌🏻 قول صحیح این است که مفاهیم اخلاقی از خصوصیات و اوصاف خارج هستند. به تعبیر خود منطقی‌ها ( با مسامحه ) حسن و قبح و باید و نباید، از معقولات اولی هستند یعنی از مفهوم دیگری گرفته نمی‌شوند. حسن و قبح مانند خیر و شر و وجود و عدم از مفاهیم بدیهی هستند.
🌐https://sobhanimt.com
📲@mtsobhanii
Post #3107
1.06K