💡 عقل و اخلاق(۱)

❓آیا عقل در احکام عملی (منظور گزاره‌های اخلاقی و احکام مربوط به حسن و قبح است)، منبعیت دارد یا خیر؟
⚜️ «واقع‌نمایی» گزاره‌های اخلاقی و همچنین «شناختاری بودن» این گزاره‌ها مهمترین سرفصل‌ها در این بحث می‌باشند.
⚜️ نظریاتی در باب «واقع‌نمایی» اخلاقی مطرح شده که می‌توان این نظریات را به پنج دسته تقسیم نمود و هر کدام به نحوی با «رئالیسم» اخلافی مرتبط است.
1️⃣ ناواقع گرایی
دیدگاهی که هیچ‌گونه واقعیتی برای گزاره‌های اخلاقی قائل نیست؛ مانند نظریه «احساس‌گرایی».
2️⃣ واقع‌گرایی منشاگرا
قائلین به این دیدگاه واقع‌گرا هستند، ولی واقعیت را به منشا حصول بر می‌گردانند. در این نظر، حسن و قبح ریشه در امر تکوینی دارند، ولی خودشان تکوینی نیستند. نظریه «پیامدگرا» در این دسته قرار می‌گیرد.
3️⃣ حکم‌گرایی
دیدگاهی که اخلاق را اعتباری می‌داند، اما اعتبار عقلاء؛ مانند نظریه «قراردادگرایی» و دیدگاه برخی اصولیون. به تعبیری این دیدگاه واقعیتی فراتر از حکم برای این گزاره‌ها در نظر نمی‌گیرد.
4️⃣ واقع‌گرایی انفسی
این دیدگاه قائل است که گزاره‌های اخلاقی دارای واقعیت هستند، ولی واقعیتی فراتر از نفس ندارند، بلکه در موطن نفس است. نظریه «فضیلت‌‎گرایی» ارسطو در این دسته قرار می گیرد.
5️⃣ واقع‌گرایی آفاقی
دیدگاهی که قائل است گزاره‌های عملی واقعیت دارند و این واقعیت فراتر از نفس است. همچنین این نظریه قائل است که این گزاره‌ها صدق و کذب دارند. قدمای عدلیه بر این باور‌ اند.

🌐https://sobhanimt.com
📲@mtsobhanii