شهید آیةالله سید محمد حسینی بهشتی / ۴

با «حسینیه‌ی ارشاد» ارتباط نزدیک داشت و از حامیان تلاش‌های فرهنگی دکتر علی شریعتی بود. از مهم‌ترین اقداماتش طی این مقطع، ادامه و توسعه‌ی طرح‌های پژوهشی فقهی گذشته با مشارکت آیات معظم سيد عبدالكريم موسوی اردبیلی، محمدرضا مهدوی کنی و دکتر مفتح بود.

از سال ١٣٥٦ش، با درگذشت دکتر شریعتی و آیةالله سید مصطفی خمینی، وقوع واقعه‌ی نوزده دی و شتاب گرفتن تحولات نهضت، عمده‌ی هم وغم خود را وقف سازماندهی و مدیریت امور نهضت کرد. همان سال با بزرگان روحانی هم‌فکر خود، «جامعه‌ی روحانیت مبارز تهران» را تأسیس نمود. در راه‌اندازی و هدایت تمامی راهپیمایی‌های مهم تهران، نقش کلیدی داشت.

سال ۱۳۵۷ش برای دیدار امام خمینی به پاریس رفت و به عضویت اولین هسته‌ی «شورای انقلاب» درآمد. ریاست این شورا، عملاً بر دوش وی قرار گرفت.

در اولین روزهای پس از پیروزی انقلاب، بر اساس باور قلبی‌اش به ضرورت تَحرُّب، به اتفاق آیات معظم موسوی اردبیلی، هاشمی رفسنجانی، دکتر باهنر و سید علی خامنه‌ای، «حزب جمهوری اسلامی» را تأسیس کرد تا کادرهای مورد نیاز را جهت اداره‌‌ی کشور، آماده و سازماندهی نماید.

با رأی مردم تهران به مجلس خبرگان رفت و با مدیریت اداری و فکری آن، اولین «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران» را بر اساس نتایج دو دهه تحقیقات فقهی خود معماری کرد. از حامیان اصل «ولایت فقیه» بود، اما با اختیاراتی محدود به موارد احصاءشده در قانون اساسی. معمار و اولین رئیس قوه‌ی قضائیه‌ی جمهوری اسلامی شد. اگر جفای روزگار اجازه می‌داد و باقی می‌ماند، پس از امام خمینی، رهبری کشور به او سپرده می‌شد.

در وادی سیاست مشربی معتدل داشت. نماد عقلانیت، تدبیر، واقع‌گرایی و مدیریت بود. زبان دنیا و اقتضائات زمان را می‌دانست. اهل گفتگو بود، حتی با دشمن.

سیاست‌ورزی‌اش اخلاق‌مدارانه بود و افکارش، اصلاح‌طلبانه؛ اما در اصول و ارزش‌هایش، ثابت قدم بود. کرامت انسان را از مهم‌ترین اصول می‌دانست. به جاذبه‌ی حداکثری معتقد بود و به حصر دافعه در حداقل ضرورت. بیش از همه به آزادی، دمکراسی و کار جمعی پایبند بود.