🌱
داده‌های جهت‌دار

هوشواره‌های تصویرساز، در بازنمایی «ایران باستان»، همیشه فضایی عربی-اسلامی تولید می‌کند.

ریشهٔ این خطا نه صرفاً فنی، بلکه حاصل سوگیری داده‌های آموزشی غرب‌محور است.
هانتینگتون در «برخورد تمدن‌ها»، ایران را ذیل تمدن اسلامی تعریف کرد و ایرانِ پیش از اسلام را از حافظهٔ تمدنی حذف نمود.
نمونه‌های هوشواره، با تکیه بر داده‌های انگلیسی‌زبان، ایران را از دریچهٔ چارچوب‌های عربی-اسلامی می‌بیند؛ و تصاویر هخامنشی، اشکانی و ساسانی در داده‌ها غایب است.

نتیجه آنکه، فردوسی با عبا و قبا در فضایی شبیه مسجد و با خط ثلث، و رستم و اسفندیار نیز عرب مسلمان تصویر می‌شوند. خط فارسی نیز قربانی است؛ ابزارها نستعلیق تولید نمی‌کند و هر «Persian» را با خط شبیه نسخ کوفی می‌کشد.
این پدیده، بازتولید نگاه شرق‌شناسانه است که ایران را در تمدن اسلامی حل می‌کند.

نقد اصلی آن است که تمدن مرز ثابت ندارد؛ ایران حتی پس از اسلام، هویت تمدنی خود را با زبان فارسی، نوروز، شاهنامه و معماری حفظ کرد.
راه‌حل، تولید داده‌های آموزشی ایرانی است. تا آن زمان، صدای مستقل ایران باستان خاموش خواهد ماند.

@midhistor