مغالطه شماره ۱۱۰

💠توسل به نتیجه💠

مغالطه #توسل_به_نتیجه یا #تحلیل_نتیجه آن است که شخص به جای تحلیل یک واقعه یا عمل ، نتیجه را بررسی کرده و با توجه به نتایج آن واقعه یا عملی خاص ، آن را مورد ارزیابی و قضاوت قرار دهد یا علت تراشی کند.

این مغالطه از جهتی شبیه مغالطه #توسل_به_نتیجه_باور است.
در هر دوی این مغالطه بجای پرداختن به اصل موضوع (عقیده ، استدلال یا واقعه) به نتایج احتمالی یا واقعی حاصل پرداخته میشود.

اما نتیجه ی مورد بررسی ، در مغالطه #توسل_به_نتیجه_باور ، احتمالی و مربوط به ذهن و مفاهیم ذهنی ست .

مثلا
معاد وجود دارد.
زیرا بدون وجود معاد (عقیده به آن) زندگی انسان (احتمالا) بی هدف و بی معناست.

اما
🔴 در مغالطه #توسل_به_نتیجه به نتایج واقعی و عواقب یک عمل یا اتفاق پرداخته میشود .

مثال:

پس از حادثه ۱۱ سپتامبر بوش به دو کشور حمله کرد و آن ها را اشغال کرد.

بنابراین آن حوادث کار خود بوش و دولت آمریکا بوده تا بهانه اشغال و تهاجم بدست بیاورد.

باید دانست که اگرچه عواقب یک حادثه با خود واقعه ارتباط دارند ، اما این ارتباط الزامن مستقیم ومتناسب نیست چرا که ممکن است علل خارجی متعدد در نتیجه ی اقدامات موثر بوده باشند.

مثلا در واقعه ی ۱۱ سپتامبر - اگر فرو ریختن برج ها را بهانه ی حمله به افغانستان فرض کنیم ، چنین سناریویی محال نیست که دولت بوش بخاطر بهانه یافتن برای اشغال افغانستان چنین طرحی را اجرا کرده باشد .(اگرچه تجربه اثبات شده مشابهی وجود ندارد که یک ابرقدرت بخاطر بهانه بدست آوردن ، چنین ضربه ای بخود بزند.) اما به دلایل معقول جداگانه نیاز است ، و صرف نتیجه نمیتوان واقعه را تحلیل علت تراشی کرد.
اگر این گونه باشد میتوان گفت : کشته شدن بازرگانان مغول نیز کار چنگیزخان بود تا بهانه بدست حمله بدست بیاورد.
بسیاری قتل ها کار اولیا دم است تا دیه بگیرند و ...


🔴نوع دیگر این مغالطه آنست که شخص یا گروهی برای تخریب و حمله به اقدامات شخص یا جناح رقیب ، نتایج ضعیف اقدامات را دست آویز قرار دهند و با اشاره به آن ها ، خود اقدامات را زیر سوال ببرند.
و یا برعکس اقدامی غیرکارشناسی و پر ریسک و پر خطر (چه بلحاظ به مادی ، چه معنوی) از طرف جناح خود را صرفا بخاطر نتیجه ی آن ، مثبت قلمداد کنند در حالیکه اصل آن عمل به جهت منطقی توجیه پذیر نباشد.


مثال :

پیشنهاد و اقدام به نوسازی و تجهیز کمپ تیم ملی که توسط رئیس سازمان تربیت بدنی انجام شد خطا بود.
چون باوجود این هزینه زیاد تیم ملی نتایج بهتری بدست نیآورد و از گردونه مسابقات حذف شد.


همچنین این مغالطه ممکن است در نقد سیاست های کلی یک مجموعه ی مدیریتی نیز انجام شود.
اگرچه معمولا اقدامات کارشناسی و سیاست های صحیح به دستاوردهای مفید و ملموس منتج می شود و برنامه های غیر علمی عواقب منفی به همراه دارد.
اما
وقتی قرار است کارنامه ی هرتیم مدیریتی مانند یک دولت - چه بصورت کلی چه بصورت جزئی- مورد قضاوت قرار بگیرد باید دید نتایج -چه مثبت چه منفی- الزامن نتیجه ی اقدامات و سیاست های آن مجموعه مدیریتی ست یا علل و عواملی خارج از حیطه اختیارات و رفتار مدیریت باعث اتفاقات خوب و بد شده.

مثلا در ماجرای برجام - اگر فرض کنیم نتایجی بدست نیاورده - باید بررسی کرد
آیا به صرف نتیجه نداشتن ، میتوان نفس مذاکره برای حل اختلافات با کشورهای جهان را کار بدی دانست ؟

یا مثلا اگر کشورعثمانی به ایران عصرصفوی حمله کرده و مقاومت ایرانیان باعث کشته شدن هزاران نفر شد و عاقبت حکومت عثمانی پیروز شد ، آیا میتوان گفت نفس دفاع نظامی در برابر تجاوزگرانی که به خاک کشور تعرض کرده و جز جنگ راهی برای مقابله وجود نداشته ، کار خطایی بوده؟

برای پرهیز از این مغالطه سخن دکتر بهشتی روشنگر است:
ما مامور به انجام وظیفه ایم
نه نتیجه

یعنی انسان باید در هر حال وظیفه خود را با در نظرگرفتن مجموعه ی معیارهای موجود ( قانونی ، منطقی ، علمی ) انجام دهد ، حال اگر نتیجه کامل بدست نیامد ، سرزنشی نیست ، اما باید از شکست تجربه گرفته و در صورت امکان روش و خود را اصلاح کند و اگر لازم شد هدفش را سازگارتر با شرایط و توان انتخاب کند.

https://t.me/mghlte

مطالب مربوط:
توسل به نتیجه باور
تعاقب
انگیزه انگیخته
ارزیابی یکطرفه
کامل نامیسر