⭕️موانع کشف حقیقت (۲)

از دیدگاه فرانسیس #بیکن

3⃣ بت های بازاری

یعنی خطاهایی که برای مردم ، از نشست و برخاست یکدیگر دست می‌دهد. به واسطه نقص و قصوری که در الفاظ‌ست که معانی آنها در خارج موجود نیست ، مانند بخت و اتفاق افلاک و یا معانی آنها مجمل و مشوش‌ست و روشن و صریح نیست مانند جوهر و عرض و وجود و ماهیت و کون و فساد و عنصر و ماده و صورت و غیر آنها
و به این واسطه مطالب درست مفهوم نمی‌شود و تصورات غلط برای مردم دست می‌دهد.

4⃣بت‌های نمایشی

یعنی خطاهایی که از تعلیمات و استدلال های غلط حکما حاصل می شود و در این مقام بیکن هر مذهبی از مذاهب حکما را پرده نمایشی می‌خواند و آن مذاهب را سه قسم می‌کند :

۱-حکمت سفسطی یا نظری آن ‌ست که فیلسوف بعضی امور متداول را گرفته و بدون اینکه در حقیقت و درستی آنها دقت کند بنیاد قرار داده و بر آن اساس خیالبافی می کند و بهترین نمونه آن حکمت ارسطو است که منطق را ماخذ علم گرفته و همه مسائل را به قیاس معلوم می نماید حتی در طبیعت اگر تجارب و مشاهداتی کرده باشد برای آن‌ست که نتایج آنها را به اصول متخذه خود منطبق و سازگار سازد.

۲- حکمت تجربی آن‌ست که برعکس قسم اول بر تعقل و استدلال کمتر تکیه دارد و عملیات و تجربیات را بیشتر ماخذ می‌گیرد.
در مقام تشبیه حکمای قسم اول نظیر عنکبوت می باشند که دائم از مایع درونی خود تار می‌تنند و پرده‌ی سست بی اساسی می‌بافند و حکمای قسم دوم مانند مورچه‌اند که همواره دانه فراهم می‌کنند و تصرفی در آن نمی‌نماید.

✅ حال آنکه حکیم واقعی باید مانند زنبور عسل باشد ، یعنی همچنان که زنبور مایع را از گل و گیاه می گیرد و به هنر خود از آن انگبین می سازد ، حکیم هم باید مایه‌ی علم را از تجربه و مشاهده گرفته به قوه‌ی عقلی از آن حکمت بسازد.

۳-حکمت موهوماتی آن‌ست که بر منقولات و احساسات و عقاید مذهبی مبتنی باشد ، مانند تعلیمات فیثاغورث و افلاطون و کسانی که خواستند از روی سفر تکوین و کتاب ایوب و کتاب‌های دیگر توراه فلسفه بسازند و حتی از ارواح و جن و پری اخذ معلومات نمودند.

بیکن این قسم را فلسفه موهوماتی میخواند روی‌ هم رفته ، بیکن به فلسفه یونان خاصه ارسطو افلاطون چندان اعتقادی ندارد و از ایشان ، علمای متقدم بر سقراط را بیشتر می پسندد ، از آنجا که به امور طبیعت توجه داشته‌اند و نسبت به سایرین می‌گوید: همه سفسطی و جدلی و لفاظ بوده‌اند و به جای اینکه مشهودات و محسوسات را ماخذ علم قرار دهند به قیاسات پرداخته‌اند.


#سیر_حکمت_در_اروپا 📖
#محمد_علی_فروغی ✍

#فلسفه_زبان
#فلسفه_علم
#رنسانس
#انقلابهای_علمی
#استقراگرایی
#معرفت_شناسی
#پوزیتیویسم_اجتماعی
#منطق_مادی
#فلسفه_علم
#تجربه_گرایی

@mghlte | عصر روشنگری
@soogiri | سوگیری‌های شناختی

موانع کشف حقیقت (۱):
https://t.me/mghlte/4506

موانع کشف حقیقت (۳)
https://t.me/mghlte/4529