💠 اخلاق کانتی 💠

کسی در خانه ی شما را می زند. در را باز می کنید و مرد جوانی را در مقابل خود می یابید که به کمک نیاز دارد. او مجروح شده است و خونریزی دارد. او را به داخل می برید و کمکش می کنید. کاری میکنید که احساس امنیت و راحتی کند و بعد هم تلفن می زنید و آمبولانس خبر می کنید.
ظاهرا این همان کار درستی است که باید انجام دهید.
ولی به عقیده ی #کانت اگر این کار را فقط از روی دلسوزی انجام دهید، عملی اخلاقی انجام نداده اید. دلسوزی شما ربطی به اخلاقی بودن عملتان ندارد. این بخشی از شخصیت شماست، ولی ارتباطی با کار درست و غلط ندارد.
اخلاقیات از نظر امانوئل #کانت تنها به کاری که انجام می دهید ارتباط ندارد، بلکه به انگیزه انجام دادن آن کار هم بستگی دارد.
کانت معتقد است کار صحیح نباید صرفا بر اساس احساس انجام گیرد: این تصمیم باید بر اساس عقل گرفته شود، عقلی که تکلیف شما را بدون در نظر گرفتن احساستان برایتان تعیین می کند.
به گفته ی کانت احساسات نباید وارد مقوله ی اخلاقیات شوند.
داشتن یا نداشتن احساسات عمدتا تصادفی است.
برخی احساس دلسوزی و همدردی میکنند ، و برخی دیگر فاقد چنین احساساتی اند. برخی خسیس اند، و برخی دیگر از بخشیدن پول به دیگران احساس لذت می کنند.
ولی "خوب بودن خصوصیتی است که هر انسان عاقل باید بتواند آن را با اراده و تصمیم خود در وجودش نهادینه کند."


فرد دیگری را تصور کنید که با دیدن مرد جوان زخمی احساس چندش و انزجار می کند، و با این حال از روی وظیفه به او کمک می کند.
از نظر کانت عمل چنین فردی اخلاقی تر از عمل کسی است که تنها از سر دلسوزی به آن مرد کمک می کند. چون روشن است مردی که با دیدن او احساس چندش و انزجار میکند تنها بر حسب وظیفه مخالف احساساتش رفتار میکند و به جوان زخمی کمک می رساند.

نیکوکار جوانمردی به مردی نیازمندی که در کنار خیابان دراز کشیده کمک می کند.

از نظر کانت اگر قصد نیکوکار از کمک به آن مرد درمانده، تنها راه یافتن به بهشت بوده باشد، عملش به هیچ وجه اخلاقی محسوب نمی شود.
این کار در واقع استفاده از آن مرد درمانده برای رسیدن به مقصود است؛ ابزاری برای رسیدن به هدف.
ولی اگر نیکوکار جوانمرد فقط به این دلیل به مرد درمانده کمک کرده باشد که این کار را وظیفه ی خود میدانسته و معتقد بوده همه باید در چنین شرایطی همین کار را انجام دهند، در این صورت از نظر کانت، فرد نیکوکار عملی اخلاقی انجام داده است.

🔰کلیت پذیری

به نظر کانت برای اینکه عمل اخلاقی باشد ، ضابطه‌ای که بنیاد آن را تشکیل می‌دهد باید رابطه باشد کلیت پذیر ، یعنی برای هر کس دیگری در اوضاع و احوال مشابه به قوت خود باقی بماند و شما نیز نباید خودتان را استثنا کنید.
بلکه باید بی‌طرف و بی نظر باشید.

این اصل از اخلاق مسیحی استخراج میشود : « همواره به گونه ای رفتار کن که دوست داری دیگران با تو رفتار کنند. »

بدین قرار مثلا اگر کتابی را بدزدید آن هم بر بنیاد این ضابطه که «همواره وقتی فقیر تر از آنی که کالای مورد نیازت خریداری کنی ، دست به دزدی بزن» ، در این صورت اخلاقی بودن چنین عملی لازمه اش اینست که رابطه مذکور شامل حال هر کس دیگری هم که وضعیتی مشابه وضعیت شما دارد بشود.

این ضابطه پرسشی برمی‌انگیزد:
«اگر همه همانطور عمل می‌کردند چه پیش می آمد؟! »

اگر همه در صورت نیاز و عدم توانایی خرید دست به دزدی بزنند چه پیش می آید ؟!!!

🔰وسایل و غایات

یک تعبیر دیگرِ #امر_مطلق کانت ، بدین قرار است :
«دیگران را همواره غایت فی نفسه بدان و نه هرگز وسیله ای برای غایتی»
به تعبیر دیگر ما نباید از دیگران « بعنوان وسیله و ابزار رسیدن به اهداف » استفاده کنیم ، بلکه باید در همه حال متوجه کرامت انسانی آنها باشیم.

#الفبای_فلسفه
#نایجل_واربرتون

#فلسفه_اخلاق
#تکلیف_گرایی
#عصرروشنگری

عصر روشنگری :

https://t.me/mghlte

🔹کانت