💠مغالطه وضع تالی💠

مغالطات #صوری


قبل از توضیح این مغالطه بهتر است به توضیح چند تعریف و قاعده منطقی بپردازم.
در یک جمله شرطی به صورت
اگر الف
آنگاه ب

قسمت اگر الف مقدم
و قسمت آنگاه ب تالی نامیده می شود.
یک جمله شرطی مانند
"اگر باران بیاید ، زمین خیس می شود"
را در نظر بگیرید .
حال دراینجا یک قاعده منطقی وجود دارد که بر مبنای آن یک نوع #قیاس و استدلال ساخته می شود و آن اینکه هر گاه با داشتن یک جمله شرطی قسمت #مقدم آن اثبات یا محقق شود می توان اثبات یا تحقق قسمت #تالی را نتیجه گرفت
مثلا با داشتن جمله شرطی فوق می توان چنین قیاسی را تشکیل داد.

اگر باران ببارد زمین خیس می شود
باران می بارد ، پس زمین ها می شوند

این استدلال صحیح و معتبر است و قاعده بالا #وضع_مقدم نامیده می‌شود و نام قیاس مذکور در منطق کلاسیک #قیاس_استثنایی_متصل است . حال ممکن است ، ذهن به علت آشنایی و پذیرش قاعده وضع مقدم گاهی به خطا بیفتند و بخواهد در یک جمله شرطی تالی را اثبات کند و مقدم را نتیجه بگیرد.
اگر باران ببارد زمین ها خیس میشوند زمین ها خیس شده اند
پس باران باریده است

این استدلال یک مغالطه است و نام آن را #وضع_تالی می گذاریم .

علت مغالطه بودن #وضع_تالی این است که علت یک واقعه مانند خیس شدن زمین ممکن است علاوه بر مذکور در جمله شرطیه یعنی باریدن باران ، از علل و عوامل گوناگون دیگری ناشی شود .
بنابراین با تحقق آن واقعه نمی توان مطمئن بود که حتما همان علت خاص سبب وقوع آن شده است.

مثال :
اگر کشورهای همسایه به دنبال صلح باشد به ارتباطات فرهنگی و ورزش توجه خاصی خواهد کرد ، شواهد بسیاری نشان می‌دهد که آنها پشتیبانی و حمایت زیادی از ارتباطات اینچنینی به عمل می‌آورند. به این نتیجه می رسیم که آنها به دنبال صلح و همزیستی مسالمت آمیز هستند.

شاید استقلال فوق ظاهری موجه و مقبول داشته باشد ، اما احتمال دارد که علل و اهداف شوم دیگری در ذهن مسئولان کشور همسایه باشد.

یکی از موارد ارتکاب این مغالطه در دادگاههاست. آنگاه که شخص مدعی شاهد عینی برای اثبات مدعای خود نداشته باشند به قضایایی متوسل می‌شود از طریق #وضع_تالی مدعای خود را اثبات کند .

مثال :
در این که این شخص قاتل است نباید تردید داشت. زیرا اگر قصد کشتن مقتول را داشت او را مسموم می کرد ، می‌دانیم این شخص هفته قبل از جنایت اقدام به خرید سم کرده و به خانه آورده است.
مقدمات درست است اما چه دلیلی وجود دارد که مردم خودکشی نکرده؟
یا اشتباه از سم ها مصرف نکرده باشد؟
یا اینکه کسی دیگر را مسدود کرده باشد؟

برای رد این مغالطه بهترین کار این است که در پاسخ به یک وضع تالی دیگر انجام شود . یعنی اگر شخص مغالطه کننده با اثات تالی در صدد اثبات مقدم است و هدف خاصی را دنبال می‌کند ، می‌توان با یک جمله شرطیه دیگر نشان داد که علل و عوامل دیگری - مغایر با هدف و انگیزه شخص مغالطه کننده- می تواند سبب تحقق این تالی شود

مثال :
او در بحث ها و فعالیت‌های گروهی شرکت نمی‌کند ، هر کسی در کودکی دچار سرخوردگی و عقده حقارت باشد چنین رفتاری از خود بروز می دهد.

اتفاقا انسانهای وارسته و دانشمند هم در بحث ها و فعالیت های گروهی شرکت نمی کنند.

مغالطات
علی اصغرخندان
صفحه ۲۶۹

فایل صوتی:
https://t.me/mghlte/140