‍ منطق
بخش سیزدهم

💠قیاس اقترانی حملی💠

گفتیم که در قیاس اقترانی اجزای نتیجه در میان مقدمات پخش شده اند مانند :

بعضی از حیوانات پرنده هستند.
همه پرندگان دارای بال هستند
بعضی از حیوانات دارای بال هستند.

برای آن که رابطه ای میان دو قضیه برقرار باشد باید جزء مشترکی میان آن ها وجود داشته باشد.(از قضایای بی ربط نمیتوان به نتیجه رسید)
بعبارت دیگر لازم است موضوع یا محمول یکی ، قرین موضوع یا محمول دیگری باشد.
به همین دلیل به این نوع از قیاس #اقترانی می‌گویند.

یکی از انواع قیاس اقترانی ، قیاس اقترانی #حملی است که از دو قضیه حملی تشکیل می شود.

به مثال زیر توجه کنید :
هر مشهدی خراسانی ست.
هر خراسانی ایرانی است.
هر مشهدی ایرانی است.

با بررسی قضایا می توان مشاهده کرد که در ارتباط میان دو قضیه در یک استدلال ، چهار حالت زیر که در اصطلاح ، آن ها را #چهارشکل_قیاس_اقترانی می نامند قابل تصورند:
(عکس ضمیمه)

شکل اول:
هر انسانی حیوان است.
هر حیوانی نیازمند اکسیژن است.
هر انسانی نیازمند اکسیژن است.

شکل سوم:
هر حیوانی جاندار است.
بعضی حیوان ها آبزی هستند.
بعضی جانداران آبزی هستند.

شکل دوم:
هر انسانی حیوان است.
هیچ سنگی حیوان نیست.
هیچ انسانی سنگ نیست.

شکل چهارم:
هر حیوانی جاندار است.
بعضی مهره‌داران حیوان هستند.
بعضی جانداران مهره دار هستند.

به جز مشترک میان دو قضیه #حدوسط می‌گویند.

پس از حذف کردن حد وسط
موضوع نتیجه از مقدمه اول
و
محمول آن از مقدمه دوم
به دست می آید.

شرط اول برای نتیجه گیری از یک قیاس تکرار حد وسط به صورت لفظی و معنایی است ، تا دو قضیه با یکدیگر ارتباط پیدا کنند.

منطق دانان گفته‌اند که در یک قیاس ، محور و مدار اصلیش همان حد وسط است و کوچکترین اخلالی در آن موجب اختلال در کل قیاس خواهد شد.
حد وسط دارای دو شرط اساسی است که عدم توجه به هر یک از این شروط باعث ارتکاب به نوعی مغالطه خواهد شد :
1⃣ شرط اول این است که حد وسط در هر دو مقدمه ، به یک معنا باشد
2⃣ شرط دوم این است که حد وسط در هر دو مقدمه به طور کامل تکرار شود.

عدم رعایت شرط اول موجب ارتکاب مغالطه #اشتراک_لفظی است و عدم رعایت شرط دوم موجب مغالطه #عدم_تکرارحدوسط

به مثال های زیر دقت کنید:

انگور شیرین است.
شیرین همسر خسرو است.
پس انگور همسر خسرو است.

در مورد نخست اشتراک لفظ باعث عدم تکرار حد وسط شده است.

دیوار دارای موش است.
موش دارای گوش است.
پس دیوار دارای گوش است.

در مورد دوم هم اول قضایی اول 'دارای موش' است اما موضوع قضیه دوم 'موش' است.
بنابراین حد وسط این تکرار نشده است.

یخ از آب است.
آب مایع است.
پس یخ مایع است.

در مورد سوم نیز محمول قضیه اول 'از آب' است و موضوع قضیه دوم 'آب' است.
به این جهت در اینجا نیز حد وسط به صورت یکسان تکرار نشده است.

#منطق
https://t.me/mghlte

مغالطه
اشتراک لفظ
عدم تکرار حدوسط