۱۲۶ سال در چنین روزی، آلبرت اینشتین موفق به دریافت دیپلم تدریس (چیزی معادل کارشناسی ارشد در علوم پایه) شد. ترجمهٔ فارسی گزارش دیپلم آلبرت اینشتین
زوریخ، ۲۷ ژوئیهٔ ۱۹۰۰
به ریاست محترم شورای مدرسه، جناب آقای ک. بلویلر (K. Bleuler)
جناب رئیس محترم،
امروز آزمون نهایی دریافت دیپلم در بخش ششم (ریاضیات و فیزیک) برگزار شد و نتایج داوطلبان به شرح جدول زیر است.

⸻

داوطلبان
Ehrat
Grossmann
Kolros
Einstein
Marie

⸻

نمرات آلبرت اینشتین
درس
نمره
فیزیک تجربی
۱۰
فیزیک نظری
۱۰
روش تدریس (یا مهارت‌های آموزشی)
۱۱
نجوم
۵
پروژه یا پایان‌نامهٔ دیپلم
۱۸
مجموع امتیازات
۵۴
معدل نهایی
۴٫۹۱ از ۶
در سیستم آموزشی سوئیس در آن زمان، نمرات از ۱ تا ۶ بودند و ۶ بالاترین نمره محسوب می‌شد. بنابراین معدل ۴٫۹۱، نمره‌ای خوب و کاملاً قبولی بود، هرچند بهترین معدل کلاس نبود.
دانشجوی هم‌دورهٔ او، مارسل گروسمان (Marcel Grossmann)، معدل ۵٫۲۳ کسب کرد و نفر اول این گروه شد.

⸻

نتیجهٔ کمیسیون امتحان
در پایان گزارش آمده است:
«بر اساس این نتایج و با موافقت کمیسیون امتحانات، پیشنهاد می‌کنم به آقایان Ehrat، Grossmann، Kolros و Einstein دیپلم اعطا شود؛ اما خانم Marie موفق به دریافت دیپلم نشود.»

⸻

امضا
این گزارش توسط
پروفسور هاینریش فریدریش وبر (Heinrich Friedrich Weber)
امضا شده است.
وبر استاد فیزیک اینشتین در پلی‌تکنیک زوریخ بود. نکتهٔ جالب آن است که اگرچه همین استاد امضای اعطای دیپلم اینشتین را انجام داد، اما روابط میان آن دو بعدها تیره شد و وبر دیگر حاضر نشد برای اینشتین توصیه‌نامهٔ قوی بنویسد. بسیاری از تاریخ‌نگاران این موضوع را یکی از دلایل دشواری اینشتین در یافتن نخستین شغل دانشگاهی خود می‌دانند.

⸻

یک نکتهٔ تاریخی مهم
این سند یکی از مهم‌ترین اسناد تاریخی دربارهٔ دوران دانشجویی اینشتین است و افسانهٔ مشهور «اینشتین در ریاضی مردود شد» را کاملاً رد می‌کند.
واقعیت این است که:
او در ریاضیات و فیزیک دانشجویی بسیار توانمند بود.
با موفقیت از آزمون نهایی فارغ‌التحصیل شد.
دیپلم رسمی تدریس ریاضیات و فیزیک را دریافت کرد.
هرچند شاگرد اول کلاس نبود، اما در میان بهترین دانشجویان قرار داشت.
جالب‌تر اینکه مارسل گروسمان، که بالاترین معدل کلاس را کسب کرد، سال‌ها بعد نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری نظریهٔ نسبیت عام ایفا کرد. هنگامی که اینشتین برای بیان ریاضی نظریهٔ خود به هندسهٔ دیفرانسیل و حساب تانسوری نیاز داشت، گروسمان او را با آثار ریمان، ریچی و لوی-چیویتا آشنا کرد؛ همکاری‌ای که به تولد نظریهٔ نسبیت عام انجامید.