یکی از موارد منتشرشده در یکی از مجلات معتبر علمی که به‌صورت Case Report گزارش شده، پیام مهمی دارد؛ یک مورد دشوار، غیرمعمول و جالب.

دختر ۸ ساله‌ای با شکایت سردرد شدید و ناگهانی مراجعه کرد که هنگام بیدار شدن از خواب تشدید می‌شد و همراه با استفراغ و تاری دید بود.

علائم در ابتدا خفیف بودند و پدر و مادر تصور می‌کردند علت آن خستگی کودک به‌دلیل درس و مطالعه است. دختر دانش‌آموز بسیار ممتاز و خانواده نیز بسیار پیگیر وضعیت تحصیلی او بودند.

طی ۹ روز علائم به‌تدریج تشدید شد و دختر بیشتر از مشکلات بینایی شکایت می‌کرد.
پزشک کودکان او را به چشم‌پزشک ارجاع داد.

چشم‌پزشک متوجه انحراف چشم (Squint) در هر دو چشم شد، اما حدت بینایی (Visual acuity) همچنان خوب بود.
در معاینه فوندوس (Fundus examination) نیز تورم دیسک بینایی (Optic disc swelling) مشاهده شد.

بررسی‌های پیشرفته، از جمله MRI مغز و تصویربرداری عروقی با کنتراست، هیچ تومور، تنگی عروقی یا یافته غیرطبیعی دیگری را نشان ندادند.

تمام آزمایش‌ها نیز طبیعی بودند؛ از جمله:
عملکرد کبد
عملکرد کلیه
آزمایش CBC
الکترولیت‌ها

برای بیمار LP انجام شد. نتایج CSF طبیعی بود و تنها یافته قابل توجه، افزایش خفیف CSF opening pressure بود.

در این مرحله، پزشکان دوباره شرح حال را با دقت بیشتری بررسی کردند و این بار روی وضعیت تغذیه‌ای بیمار تمرکز کردند.
چه چیزی اخیراً در رژیم غذایی کودک تغییر کرده بود؟

مادر در اینترنت خوانده بود که جگر ماهی تُن (Tuna liver) سرشار از امگا است و برای تمرکز و حافظه مفید است!

اگرچه این اتفاق مربوط به بیماری در کشور دیگری است، اما طرز فکر بسیاری از والدین در سراسر دنیا از جمله ایران می‌تواند مشابه هم باشد؛ خانواده می‌خواستند دخترشان شاگرد اول مدرسه، شهر و حتی کشور باشد!
بنابراین تصمیم گرفته بودند مقدار زیادی جگر تُن به او بدهند.

جگر تُن تبدیل به یکی از غذاهای اصلی رژیم غذایی کودک شده بود.

❓اما مشکل چه بود؟
یک لحظه صبر کنید!
پزشک متوجه شد که جگر تُن می‌تواند مقدار زیادی ویتامین A داشته باشد.

نیاز روزانه یک کودک به ویتامین A اساساً بیشتر از ۴۰۰ میکروگرم نیست و ذخیره آن در کبد ۱۰۰ تا ۳۰۰ میکروگرم است. این ویتامین در جگر، زرده تخم‌مرغ، محصولات لبنی، هویج، سبزیجاتی که معمولاً رنگ زرد و سبز دارند و محصولات ماهی نیز وجود دارد.

⬅️بنابراین پزشکان به مسمومیت با ویتامین A (Vitamin A toxicity) مشکوک شدند.

اما ماجرا به همین‌جا ختم نشد.
مصرف بیش از حد ویتامین A می‌تواند باعث وضعیتی به نام:
Pseudo-tumor cerebri / Idiopathic intracranial hypertension
شود که در آن فشار داخل جمجمه افزایش پیدا می‌کند.

یکی از خطرناک‌ترین جنبه‌های این بیماری، دشواری تشخیص آن و احتمال ایجاد اختلال یا حتی از دست رفتن بینایی است.

مسمومیت با ویتامین A می‌تواند با علائم دیگری نیز همراه باشد، از جمله:
خارش
خشکی و پوسته‌ریزی پوست
ریزش مو
التهاب زبان و لثه
درد شدید استخوانی
اختلالات استخوانی و افزایش شکنندگی استخوان‌ها
و سایر علائم ناشی از مصرف بیش از حد ویتامین A
برای کاهش فشار داخل جمجمه، برای بیمار Acetazolamide تجویز شد.

بیمار به درمان با استازولامید پاسخ خوبی داد و در پیگیری ۸ هفته‌ای، بهبود قابل توجهی در علائم و همچنین در یافته‌های معاینه فوندوس مشاهده شد.

❓اما هدف از بیان تمام این ماجرا چیست؟
وسواس و افراط در مصرف ویتامین‌ها و مکمل‌ها در کودکان و بزرگسالان بسیار شایع شده است.


🍎🍏 مداپل Med Apple
مجله علمی و صنفی جامعه پزشکی ایران
@MedApple_Com