💢 چاقی به‌عنوان ریسک فاکتور برای انواع سرطان‌های مختلف 💢
مقاله مروری چاپ شده در ژورنال IJRD در سال 2023

📚 در دهه‌های اخیر، شیوع چاقی در جهان افزایش پیدا کرده و منجر به آسیب به سلامت عمومی شده است. چاقی با افزایش ریسک ابتلا به بیماری‌های متابولیک و برخی سرطان‌ها همراه است. در این مقاله، آخرین شواهد ارتباط بین چاقی و سرطان‌ها بررسی شده است.

🔹چربی بدن بطور اولیه نه تنها باعث تولید انرژی می‌شود، بلکه در ترشح هورمون‌های مختلف اثرگذار است که سبب آسیب‌های متابولیک مختلفی از جمله مقاومت به انسولین و سندروم متابولیک می‌شود. در گذشته تصور می‌شد که چاقی فقط با هیپرانسولینمی، هیپرگلیسمی، هیپرتانسیون و بیماری‌های قلبی-عروقی مرتبط است اما مطالعات اخیر نشان داده‌ است که مکانیسم‌های مولکولی در بافت چربی می‌تواند ریسک ابتلا به سرطان‌های متفاوتی را افزایش دهد.
🔸نقش چاقی در سرطان کبد
بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) با انباشت بیش از حد تری‌گلیسریدها (بیش از 5%) در بافت‌های کبدی، بدون وجود آسیب بافت کبد ناشی از الکل یا موربیدتی‌های کبدی است. در حال حاضر حدود یک چهارم جمعیت دنیا به NAFLD مبتلا هستند که این رقم تا 10 سال آینده به 56% خواهد رسید. NAFLD به‌عنوان تظاهر کبدی سندروم متابولیک شناخته می‌شود و با اختلالاتی مانند دیابت نوع 2، هیپرلیپیدمی و هیپرتانسیون همراه است. NAFLD ریسک فاکتور مهمی برای کارسینوم سلول‌های کبدی (hepatocellular carcinoma یا HCC) به‌شمار می‌رود.

🔹نقش چاقی در سرطان پروستات
کنسر پروستات دومین کنسر شایع در دنیا و نیز دومین علت شایع مرگ ناشی از کنسر به‌حساب می‌آید. ارتباط بین BMI و پاتوفیزیولوژی کنسر پروستات همچنان مبهم مانده است، ولی دانشمندان به وجود ارتباط بین این دو پی برده‌اند. چاقی در سنین کم می‌تواند به ایجاد کنسر پروستات در بزرگسالی منجر شود. همچنین افراد چاق نسبت به افراد لاغر، پروگنوز ضعیف‌تری در بقای ناشی از کنسر پروستات دارند.
🔸نقش چاقی در سرطان سینه
کنسر سینه شایع‌ترین نوع سرطان در خانم‌ها است. برجسته‌ترین فاکتور در پاتوفیزیولوژی این بیماری، BMI بالا است که منجر به کنسر سینه پس از یائسگی (postmenopausal) می‌شود. این نوع از کنسر به راحتی با رعایت سبک زندگی درست و سالم قابل پیشگیری است. منبع اولیه استروژن در دوره پیش از یائسگی تخمدان است؛ در صورتی که پس از یائسگی، بدلیل تحلیل تخمدان‌ها، بافت چربی منبع اصلی ترشح استروژن می‌شود. زنان چاق بدلیل وجود مقادیر بیشتر بافت چربی، استروژن بیشتری ترشح می‌کنند و در نتیجه، در مقابل اثرات پروتومورژنیک (تومورزایی) استروژن، آسیب‌پذیرتر هستند. رابطه بین چاقی و کنسر سینه پیچیده و وابسته به نوع کنسر و وضعیت یائسگی (منوپوز) است؛ چاقی postmenopausal ریسک نسبی ابتلا به سرطان سینه را تا 1.33 افزایش می‌دهد که عمده اثر آن به دلیل فراوانی بالای گیرنده‌های استروژن است. از طرفی دیگر، ارتباط بین چاقی و کنسر سینه triple negative  (نوعی از کنسر سینه که هیچ‌کدام از گیرنده‌هایی که بطور معمول در کنسر سینه یافت می‌شوند را ندارد) (TNBC) ثابت شده است. علاوه بر این، نقش برخی بیومارکرهای ژنتیکی وابسته به BMI، فارغ از زمینه خانوادگی، سن یا وضعیت منوپوز شناسایی شده است. این بیومارکرها مانند برخی پلی‌مورفیسم‌های تک‌ نوکلئوتیدی مرتبط با گلوکز ناشتا و انسولین، در ایجاد کنسر سینه نقش داشته‌اند. در کنار موارد ذکر شده، BMI بالا سبب محدود شدن غلظت گلوبولین متصل به هورمون جنسی (SHBG) که می‌تواند علتی برای پروگنوز ضعیف کنسر سینه باشد. همچنین تولید بیش از حد استروژن و فعالیت بیش از حد آنزیم آروماتاز سبب رشد بیش از حد سلول‌های سرطانی می‌شود.

🔹نقش چاقی در سرطان کولورکتال
کنسر کولورکتال سومین کنسر شایع و سومین علت شایع مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در مردان و زنان به‌شمار می‌رود. اضافه وزن و چاقی در اروپا با 11% موارد کنسرهای کولورکتال همراهی دارد. چاقی با تغییر وضعیت متابولیک و فیزیولوژیک بدن نقش سرطان‌زایی در این نوع کنسر دارد. میکروب‌های روده از جمله مهم‌ترین بخش‌هایی هستند که تحت تاثیر چاقی، تغییر پیدا کرده و شانس ابتلا به کنسر کولورکتال را افزایش می‌دهند. تحقیقات اخیر نشان داده است که کاهش وزن می‌تواند شانس ابتلا به برخی کنسرها را کاهش دهد که کنسر کولورکتال از جمله آن‌هاست.

لینک مقاله: https://eprajournals.net/index.php/IJRD/article/view/1503

✍ فرنام گوهردهی | عضو شورای مرکزی کمیته تحقیقات دانشکده پزشکی

#با_مقاله_درس_بخوانیم

@mazums_srcmed