🤖🧠 Laya و Jev؛ وقتی هوش مصنوعی به‌جای حرف زدن، تصمیم می‌گیرد!

تا امروز بیشتر ما هوش مصنوعی را با مدل‌هایی مثل ChatGPT می‌شناسیم؛ مدل‌هایی که می‌توانند متن تولید کنند، توضیح بدهند، خلاصه کنند و با ما گفتگو کنند.

اما یک دسته‌ی جدید از مدل‌های هوش مصنوعی با ایده‌ی متفاوتی در حال ظهور است: System 1 Decision Models.

🔹 Jev
مدل معرفی‌شده توسط شرکت TypeSafe AI در سپتامبر ۲۰۲۶ است. Jev برای تولید متن طراحی نشده؛ بلکه یک وضعیت را دریافت می‌کند و درباره‌ی یک سؤال مشخص، یک تصمیم ساختاریافته ارائه می‌دهد. خروجی آن می‌تواند انتخاب بین چند گزینه، یک امتیاز یا احتمال درست بودن یک گزاره‌ی بله/خیر باشد.

🔹 Laya
Laya نیز یک مدل تصمیم‌گیری متن‌باز و غیرخودبازگشتی (Non-Autoregressive) است که توسط ConvAI Innovations توسعه داده شده. این مدل هم به‌جای تولید متن، تصمیم‌های ساختاریافته همراه با احتمال و میزان اطمینان ارائه می‌کند و نسخه‌ی چندزبانه‌ی آن از بیش از ۱۰۰ زبان پشتیبانی می‌کند.

⚡️ پس تفاوت اصلی با ChatGPT چیست؟

یک LLM معمولاً:
📝 «پاسخ تولید می‌کند.»

اما یک Decision Model می‌تواند:
🎯 «از بین گزینه‌هایی که تعریف کرده‌ای، انتخاب کند.»

مثلاً یک پیام پشتیبانی را در نظر بگیرید:

📩 «من هزینه‌ی اشتباهی از حسابم کم شده و می‌خواهم آن را پیگیری کنم.»

مدل می‌تواند تصمیم بگیرد:

📌 دسته‌بندی → Billing
📌 نیاز به پاسخ → 94٪ بله
📌 میزان فوریت → متوسط

و نرم‌افزار بر اساس همین خروجی تصمیم بگیرد که پیام را به کدام بخش ارسال کند.

🤖 در رباتیک هم چنین مدل‌هایی می‌توانند در بخش تصمیم‌گیری یک سیستم استفاده شوند؛ مثلاً برای دسته‌بندی وضعیت، انتخاب یک مسیر یا تعیین اینکه آیا یک اقدام نیاز به بررسی بیشتر دارد یا نه.

🔬 نکته‌ی جالب اینجاست که Laya و Jev قرار نیست جای LLMها را بگیرند. ایده این است که هرکدام برای کاری که در آن مناسب‌ترند استفاده شوند:

🧠 LLM → تولید و پردازش زبان و محتوای باز
⚙️ Decision Model → تصمیم‌های سریع و ساختاریافته

به زبان ساده:

«💡 LLMها بیشتر «می‌نویسند»؛ Decision Modelها بیشتر «انتخاب می‌کنند».»

🚀 به نظر شما در آینده‌ی ربات‌ها کدام بخش مهم‌تر خواهد بود: توانایی صحبت کردن یا توانایی تصمیم‌گیری سریع؟

مرجع فناوری اطلاعات استان مازندران
🖥 @maz_it‎