🖌 از تلخی گاه و بیگاه حقیقت

در طول یک ماه گذشته چندین بار دست به قلم شدم برای یادداشتی؛ ولی یا نیمه‌کاره رها کردم یا اگر تمام شد از منتشر کردن آن خودداری نمودم. به‌قول شاعر:
«چرا دست کوبم چرا پای کوبم
مرا خواجه بی‌دست‌و‌پا می‌پسندد»
که مراد از «خواجه» در اینجا مخاطبان‌اند و مقصود از «بی‌دست‌وپا» دم نزدن از واقعیت امور چنان که من‌ می‌بینم.

در آن یادداشت‌های ناتمام یا منتشر نشده به چیزهایی اشاره کردم که تجربه نشان داده بوده مخاطب عام که هیچ، حتی نخبگان هم نمی‌پسندند؛ و سبب نپسندیدن بلکه گاهی خشمگین شدن دوستان از چنان سخنانی این است که ما آدمیان عموماً و به‌ویژه جایی که جا داشته باشد، علایق و آرزوهای‌مان را با تحلیل مخلوط می‌کنیم؛ و البته چه بسا آگاهانه هم نه.

بسا که بدون اینکه بدانیم، آن وجهی از احتمالات را جدی‌تر و نزدیک‌تر به وقوع می‌بینیم که مورد علاقه و اشتیاقمان هم هست. به دشواری باور می‌کنم که اشتیاق و آرزوی من برای تغییر، هر میزان از تغییر و شاید حتی به هر هزینه‌ای، از دیگران کمتر باشد. برای همین همواره آرزو داشته‌ام این نوع تحلیل‌ها و‌‌ پیش‌بینی‌هایم، که با پسند مردم همساز نیست، به طرز قاطعی غلط از کار درآید. در چنان صورتی، من ناراحت از این نخواهم بود که چرا اشتباه می‌کردم، بلکه به رقص خواهم آمد و اشتباهم را جشن خواهم گرفت.

دیروز به یکی از دوستانم که آخرین سخنرانی را گوش کرده بود و ناراحت از اینکه چرا باز هم چیزی از تویش درنیامد، گفتم: تو شبیه همانی که بارها به سینما رفت و فیلمی را دید که قهرمان آن به طرز رقت‌باری از ضدقهرمان داستان شکست می‌خورد، و آن تماشاگر می‌نشست و گریه می‌کرد و باز هم به این کار ادامه می‌داد. از او پرسیدند: تو که این‌قدر از دیدن این ماجرا افسرده و غمگین می‌شوی چرا باز هم به رفتن و تماشای فیلم ادامه می‌ده؟ گفت: با خود می‌گویم شاید این‌بار دیگر آن ضدقهرمان شکست بخورد!

گاهی گفته‌ام خنده‌دار‌ترین مطایبه‌ها، حتی از نوع ملانصرالدینی، از روی رفتارهای واقعی آدم‌ها ساخته شده است. بفرمایید این هم نمونه. ما از آن حکایتی که گفتم خنده‌مان می‌گیرد، ولی از گوش دادن سی - چهل ساله به سخنرانی‌ها و امید به اینکه بالاخره حرفی دیگر زده شود، نه. بفرمایید فرقش چیست؟ ممکن است بگویید ای بابا، آن یکی فیلم است. فیلم در پخش‌های مکرر، آخرش عوض نمی‌شود؛ و من می‌پرسم: اگر از زعمای قوم، همان سی - چهل سال پیش یک سخنرانی ضبط کرده بودند و در هر مناسبتی همان را نشان می‌دادند فرقی می‌کرد؟

@mardihamorteza

(ادامه👇🏻)