بسیاری از خطاهای آزمایشگاهی در مرحله «پیش از آنالیز (Pre-analytical)» رخ می‌دهند و در صورت بی‌توجهی می‌توانند بر نتایج آزمایش و در نهایت بر تشخیص و تصمیم‌گیری بالینی تأثیر بگذارند. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:

1️⃣ همولیز (Hemolysis):
یکی از شایع‌ترین مشکلات نمونه‌های خون است و می‌تواند باعث افزایش کاذب پتاسیم، LDH و AST و تغییر برخی نتایج دیگر شود.

2️⃣ تأخیر در جداسازی سرم یا پلاسما:
اگر نمونه برای مدت نامناسبی پیش از جداسازی از سلول‌ها باقی بماند، فعالیت سلولی می‌تواند موجب تغییر پارامترهایی مانند گلوکز، پتاسیم و فسفات شود.

3️⃣ استفاده از لوله یا ضدانعقاد نامناسب:
انتخاب نادرست لوله نمونه‌گیری می‌تواند نتیجه آزمایش را به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار دهد. برای مثال، آلودگی نمونه با EDTA می‌تواند باعث کاهش کاذب کلسیم و افزایش کاذب پتاسیم شود.

4️⃣ تأخیر یا شرایط نامناسب انتقال و نگهداری نمونه:
برخی آزمایش‌ها به زمان و شرایط انتقال بسیار حساس هستند. برای مثال، در گازهای خون شریانی (ABG) تأخیر در آنالیز می‌تواند باعث تغییر pH، pO₂ و pCO₂ شود.

5️⃣ نمونه‌گیری نامناسب:
مواردی مانند بستن طولانی‌مدت تورنیکه، مشت‌کردن مکرر دست، پر کردن ناکافی لوله‌های حاوی ضدانعقاد یا مخلوط‌کردن نامناسب نمونه می‌توانند بر نتایج اثر بگذارند.

📌 نکته مهم:
پیش از انجام آنالیز، کیفیت نمونه را بررسی کنید؛ از جمله همولیز، لیپمی، ایکتری، وجود لخته، حجم و نوع صحیح نمونه، نوع لوله و شرایط انتقال و نگهداری.
🔬 کیفیت نتیجه آزمایش، از مرحله نمونه‌گیری آغاز می‌شود.

🆔 @Lab_science