⭕️ بررسی وضعیت جریان‌های سیاسی عراق هم‌زمان با انتخابات مجلس
 
بخش چهاردهم: بررسی حزب اتحاد میهنی

🖌️شهاب نورانی
 
حزب اتحاد میهنی، دومین حزب قدرتمند در اقلیم کردستان پس از حزب دمکرات محسوب می‌شود و در حال حاضر دارای مناصب ریاست پارلمان اقلیم، معاون نخست‌وزیر اقلیم کردستان، ریاست جمهوری عراق در دولت فدرال و دو وزارتخانه در این دولت است (البته پیش از تشکیل دولت فعلی، اتحاد میهنی تنها یک وزارتخانه در اختیار داشت اما با تشکیل دولت «سودانی» و ایجاد یک وزارتخانه جدید، سهم این حزب به دو وزارتخانه افزایش یافت). پایگاه اجتماعی اصلی این حزب عمدتا در استان‌های سلیمانیه و حلبچه قرار دارد. در این یادداشت به بررسی تاریخچه این حزب، وضعیت فعلی آن و چشم‌انداز آینده‌اش خواهیم پرداخت.
 
تاریخچه حزب اتحاد میهنی
 
در مورد زمان تأسیس این حزب باید گفت که اتحاد میهنی پس از حزب دمکرات کردستان (تأسیس 1946) تأسیس شده است. اما اتحاد میهنی در سال ۱۹۷۵ و پس از توافق الجزایر میان ایران و عراق و توسط جلال طالبانی شکل گرفت؛ توافقی که بازنده اصلی آن کردهای عراق بودند. این اتفاق همچنین پس از فوت ملا مصطفی بارزانی رخ داد. البته پیش از آن نیز جلال طالبانی، که از اعضای ارشد حزب دمکرات بود، با رهبری آن حزب اختلافاتی جدی داشت. بنابراین می‌توان گفت که تأسیس اتحاد میهنی نتیجه‌ی یک انشعاب از حزب دمکرات بود(منبع).
 
به طور کلی، در آغاز تأسیس، اتحاد میهنی حزبی بود که بیشتر مورد حمایت طبقه‌ی فرهیخته و سوسیالیست‌های کرد قرار داشت؛ در حالی که حزب دمکرات بیشتر با طبقه‌ی عشایری اقلیم پیوند خورده بود. بر همین اساس تأسیس اتحاد میهنی تحت تأثیر فضای چپگرایی و مبارزات چریکی در آن دوران بوده است. البته امروزه هر دو حزب با اقشار مختلف اجتماعی در ارتباط هستند و هر دو بخش مهمی از الیگارشی سیاسی اقلیم را تشکیل می‌دهند. از منظر روابط خارجی، اتحاد میهنی عمدتا با کشورهای بلوک شرق و همچنین ایران رابطه نزدیکی داشته است، در حالی که حزب دمکرات روابط خود را بیشتر با بلوک غرب تنظیم کرده است. در دهه ۱۹۹۰، این دو حزب وارد درگیری‌های نظامی داخلی شدند، اما پس از سال ۲۰۰۳ میان آن‌ها توافق و مصالحه برقرار شد و از آن زمان به بعد، عمده اختلافاتشان در سطح سیاسی و نه نظامی بوده است.
 
اتحاد میهنی در طول دوران فعالیتش همواره با اختلافات و انشعابات داخلی روبه‌رو بوده و برخلاف حزب دموکرات نتوانسته انسجام داخلی خود را حفظ کند. برای مثال، در سال ۲۰۰۶، نوشیروان مصطفی که از رهبران مؤسس اتحاد میهنی بود، از حزب جدا شده و حزب تغییر (گوران) را بنیان گذاشت. پس از درگذشت جلال طالبانی، رهبری حزب به‌صورت مشترک میان لاهور شیخ جنگی (برادرزاده جلال طالبانی) و بافل طالبانی (پسر جلال طالبانی) اداره می‌شد، اما در سال ۲۰۲۱ در پی بروز اختلافاتی میان این دو، لاهور شیخ جنگی و خواهرش آلا طالبانی از حزب و کمیته مرکزی کنار گذاشته شدند. پس از این جدایی، لاهور شیخ جنگی حزب جدیدی به نام جبهه خلق را تأسیس کرد.
 
وضعیت فعلی اتحاد میهنی
 
برای بررسی وضعیت کنونی اتحاد میهنی، می‌توان آن را در دو سطح درون اقلیم و در چارچوب دولت فدرال عراق بررسی کرد:
 
۱.در سطح اقلیم کردستان:
 
در انتخابات پارلمان اقلیم کردستان در سال ۲۰۲۴، حزب اتحاد میهنی موفق شد ۲۳ کرسی به دست آورد و در کنار آن ۲ کرسی مربوط به اقلیت‌ها نیز نصیبش شد که در مجموع به ۲۵ کرسی رسید. این در حالی است که در انتخابات سال ۲۰۱۸، اتحاد میهنی ۲۱ کرسی داشت؛ بنابراین، تعداد کرسی‌های آن به ۴ کرسی افزایش یافته است (منبع). اما این میزان رشد را نمی‌توان یک پیروزی بزرگ برای این حزب تلقی کرد، و این امر به دو دلیل بازمی‌گردد:
۱-نارضایتی عمومی از عملکرد اتحاد میهنی در دولت اقلیم، به‌ویژه از نظر اقتصادی.
۲-ظهور یک رقیب نوظهور به نام جنبش نسل نو که توانست در سلیمانیه رقیبی جدی برای اتحاد میهنی باشد و آن را به شدت به چالش بکشد.
 
۲.در سطح دولت فدرال عراق:
 
در انتخابات شوراهای استانی، اتحاد میهنی حضوری پررنگ به‌ویژه در استان کرکوک داشت و موفق شد ۵کرسی را به دست آورد، در حالی که رقیبش یعنی حزب دمکرات کردستان، کرسی‌های کمتری کسب کرد و به این ترتیب، اتحاد میهنی در رده اول در این استان قرار گرفت(منبع). همچنین در جریان انتخاب استاندار و رئیس شورای استانی، استانداری کرکوک، برای نخستین بار از سال ۲۰۱۷، منصب استاندار به یک استاندار کرد از حزب اتحاد میهنی واگذار شد.
 
کانال مطالعات عراق و شامات | اندیشکده مرصاد

@IraqLevant